3D Baskı Nasıl Pürüzsüz Yapılır? Zımpara, Dolgu ve Epoksi

3D baskıyı pürüzsüz yapmanın en yaygın yolu, kaba kumdan ince kuma kademeli zımparalamak, kalan boşlukları dolgu macunu ya da dolgulu astarla kapatmak ve gerekirse yüzeyi ince bir epoksi katıyla kaplamaktır. ABS'de ayrıca aseton buharıyla yüzey eritilerek parlatılabilir, ama bu yöntem dikkat ve güvenlik önlemi ister. Bu yazıda 3D baskı nasıl pürüzsüz yapılır sorusunu yöntem yöntem anlatıyoruz.

Pürüzsüzleştirmenin ilk adımı aslında baskıdan önce atılır. Katman yüksekliği ne kadar düşükse çizgiler o kadar ince olur ve son işleme o kadar az iş kalır. Bu ayarın ayrıntıları için katman yüksekliği ve doluluk oranı yazısına bakabilirsin.

Katman çizgileri neden oluşur?

FDM yazıcı parçayı üst üste dizilen ince plastik katmanlarla oluşturur. Her katmanın kenarı hafifçe yuvarlak olduğu için yan yüzeylerde yatay çizgiler görünür. Eğimli yüzeylerde ise katmanlar basamak gibi dizilir ve bu basamaklar daha belirgin hale gelir.

Bu çizgiler bir hata değil, yöntemin doğal sonucudur. Ama boyanacak, sergilenecek ya da elle sık tutulacak parçalarda yüzeyin düzeltilmesi istenir.

Önce baskıda önlem al

Son işlemi kısaltmak için baskı sırasında yapılabilecekler:

• Daha ince katman: Görünür yüzeyin çok olduğu parçalarda katman yüksekliğini düşürmek çizgileri inceltir. Bedeli daha uzun baskı süresidir.
• Baskı yönü: Görünen yüzeyi katman basamaklarının en az oluştuğu yöne çevirmek, eğimli yüzeylerdeki merdiven etkisini azaltır. Yön seçiminin dayanımı da etkilediğini unutma; bunu baskı yönü ve dayanım yazısında anlattık.
• Değişken katman yüksekliği: Bazı dilimleme programları, eğimli bölgelerde katmanı inceltip düz bölgelerde kalınlaştırabilir. Böylece süre ile yüzey kalitesi arasında denge kurulur.

Zımpara: en temel yöntem

Zımpara her malzemede işe yarar ve özel ekipman gerektirmez. Temel kural kaba kumla başlayıp kademeli olarak incelmek ve kademe atlamamaktır.

• 120 ile 220 arası: Belirgin katman çizgilerini, destek izlerini ve dikiş noktalarını alır.
• 320 ile 400 arası: Kaba kumun bıraktığı çizikleri siler.
• 600 ile 800 arası: Yüzeyi inceltir, boyaya hazır hale getirir.
• 1000 ve üzeri: Parlak bir sonuç isteniyorsa son kademe olarak kullanılır.

Kum numaraları kaynaktan kaynağa biraz farklı verilir; önemli olan sıralamadır. Her kademeden sonra tozu temizle, çünkü kalan kaba toz ince kumla çalışırken yeni çizikler açar.

Düz yüzeylerde zımpara kağıdını bir takoza sarmak, yüzeyin dalgalanmasını önler. Eğri yüzeylerde ve köşelerde ise kağıdı elle ya da süngerli zımparayla kullanmak daha iyi sonuç verir.

Islak zımpara

400 ve daha ince kumlarda ıslak zımpara kullanmak, sürtünme ısısını azaltır ve kağıdın tıkanmasını önler. Bu özellikle PLA'da önemlidir; PLA düşük sıcaklıkta yumuşadığı için kuru ve hızlı zımparada yüzey erir ve topaklanabilir. Su geçirmez zımpara kağıdı kullan ve kum değiştirmeden önce parçayı kurula.

Malzemeye göre zımpara

PLA ve ABS görece kolay zımparalanır. PETG daha yumuşak ve sünek olduğu için zımparada tüylenmeye eğilimlidir; sabırlı ve hafif baskıyla çalışmak gerekir. TPU gibi esnek malzemeler zımparaya pek uygun değildir.

Dolgu macunu ve dolgulu astar

Zımparadan sonra hâlâ derin çizgiler ya da küçük boşluklar kalabilir. Bunları doldurmanın iki yaygın yolu vardır:

• Dolgu macunu: Belirgin boşluklara, birleşim yerlerine ve dikişlere spatula ile sürülür. Kuruduktan sonra zımparalanarak yüzeyle aynı seviyeye getirilir.
• Dolgulu astar: Sprey ya da fırçayla atılan, normal astardan daha kalın bir kattır. İnce katman çizgilerini doldurur. Her kattan sonra hafif zımpara yapılır; çizgiler kaybolana kadar döngü tekrarlanır.

Bu iki yöntem, ardından boyanacak parçalar için idealdir. Boyama adımlarını 3D baskı nasıl boyanır yazısında ayrıntılı anlattık.

Epoksi kaplama

İki bileşenli ince epoksi reçine, parçanın yüzeyine fırçayla sürüldüğünde katman çizgilerinin arasına dolar ve kendi kendine yayılarak düz, parlak bir yüzey oluşturur. Bu yöntem PLA, PETG ve ABS'de kullanılabilir.

Dikkat edilecekler:

• Epoksiyi üreticinin verdiği karışım oranıyla hazırla. Oran tutmazsa kürlenme tamamlanmaz ve yüzey yapışkan kalır.
• İnce sür. Kalın kat girintilerde birikir, detayları yuvarlar ve akıntı yapar.
• Parçayı kürlenme boyunca tozdan uzak tut.
• Eldiven kullan ve ortamı havalandır. Kürlenmemiş epoksi cilde temas etmemelidir.

Epoksi, yüzeye biraz kalınlık ekler. Birbirine geçmesi gereken parçalarda ya da ölçüsü önemli bölgelerde bu kalınlığı hesaba katmak gerekir.

ABS için aseton buharı

ABS asetonda çözünen bir plastiktir. Aseton buharına maruz kalan ABS parçanın yüzeyi hafifçe erir, katman çizgileri birbirine akar ve yüzey parlak, pürüzsüz bir görünüm kazanır. Bu yöntem yalnızca ABS ve ASA gibi asetonla çözünen malzemelerde işe yarar; PLA ve PETG'de aynı sonucu vermez.

Yöntemin genel mantığı, parçanın kapalı bir kap içinde aseton buharıyla bir süre bekletilmesidir. Süre parçanın boyutuna ve ortam sıcaklığına göre değişir; fazla beklemek ince detayları ve keskin kenarları yok eder.

Güvenlik uyarısı: Aseton çok kolay alev alan bir sıvıdır ve buharı solunmamalıdır. Bu işlemi yalnızca iyi havalandırılan bir yerde, açık alev, kıvılcım ve ısı kaynaklarından uzakta yap. Asetonu doğrudan ısıtma; ısıtılmış aseton buharı yangın ve patlama riskini ciddi şekilde artırır. Eldiven ve göz koruması kullan, aseton ürününün güvenlik bilgilerine uy. Bu önlemleri alamayacaksan zımpara ve dolgu yöntemlerini tercih et.

Gerekli malzemeler ve güvenlik

Yüzey düzeltme işleri toz ve kimyasal içerir. Başlamadan önce:

• Toz maskesi: Kuru zımpara ince plastik tozu çıkarır. Islak zımpara tozu azaltır, ama maske yine de iyi bir önlemdir.
• Eldiven: Dolgu macunu, epoksi ve solventlerle çalışırken cildi korur.
• Göz koruması: Solvent ve reçine sıçramalarına karşı.
• Havalandırma: Astar, epoksi ve solventlerin buharı kapalı bir odada birikmemeli.
• Çalışma yüzeyi: Kirlenmesi sorun olmayan bir örtü ya da karton.

Kullandığın her ürünün ambalajındaki güvenlik bilgilerini oku. Özellikle solventler ve iki bileşenli reçineler için üreticinin uyarıları esas alınır.

Hangi yöntemi seçmelisin?

• Boyanacak bir figür ya da maket: Zımpara, ardından dolgulu astar.
• Boyasız ama parlak görünmesi gereken bir parça: Epoksi kaplama.
• ABS'den basılmış dayanıklı bir parça: Aseton buharı, güvenlik önlemleriyle.
• Günlük kullanım eşyası: Çoğu zaman hafif zımpara ya da hiç işlem gerekmez.

Malzemeye göre önerilen yol

• PLA: Islak zımpara ve dolgulu astar en pratik yoldur. Epoksi kaplama parlak bir sonuç verir. Aseton PLA'yı belirgin şekilde çözmediği için buhar yöntemi işe yaramaz.
• PETG: Zımparası zahmetlidir, tüylenmeye eğilimlidir. Hafif zımparanın ardından dolgulu astar ya da epoksi kaplama daha iyi sonuç verir.
• ABS ve ASA: Zımpara, dolgu ve epoksinin yanında aseton buharı da kullanılabilir. Bu malzemeler asetonla birleştirilip onarılabildiği için yüzeydeki küçük kusurlar da aseton ve ABS karışımı bir macunla doldurulabilir.
• TPU: Esnek olduğu için zımpara ve sert kaplamalara uygun değildir. Yüzey kalitesi için baskı ayarlarına güvenmek gerekir.

Malzemelerin genel farklarını filament nedir yazısında karşılaştırdık.

Pürüzsüzleştirmenin sınırları

Her yöntem detaydan biraz götürür. Zımpara keskin kenarları yuvarlar, epoksi ve dolgu girintileri doldurur, aseton buharı ince yazıları ve dokuları eritir. Çok ince detaylı ve pürüzsüz yüzeyli parçalar için reçine yazıcılar baştan daha az çizgili sonuç verir; iki yöntemin farkını SLA ile FDM farkı yazısında karşılaştırdık.

Günlük kullanım için tasarlanan ürünlerde katman izi çoğu zaman sorun değildir; doğru baskı yönü ve renk ile temiz bir görünüm elde edilir. Mağazamızdaki ürünleri inceleyebilir, özel bir yüzey isteğin varsa özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.