3D Baskı Nasıl Yapıştırılır? PLA, PETG ve ABS İçin Yapıştırıcı

3D baskı parçaları, malzemesine uygun yapıştırıcıyla ve iyi hazırlanmış yüzeylerle yapıştırılır. PLA için en pratik seçim siyanoakrilat (japon yapıştırıcısı), güçlü ve boşluk dolduran bir bağ için iki bileşenli epoksi, ABS için ise asetonla çözücü kaynaktır. Yapıştırıcı kadar önemli olan, yüzeylerin zımparalanıp temizlenmesi ve parçaların kürlenme boyunca sabit tutulmasıdır. Bu yazıda 3D baskı nasıl yapıştırılır sorusunu malzeme malzeme anlatıyoruz.

Parça yapıştırma ihtiyacı çoğu zaman iki durumdan doğar: kırılan bir parçayı onarmak ya da yazıcının tablasına sığmayan büyük bir modeli bölüp birleştirmek. İkinci durumun planlamasını büyük parçaları bölerek basmak yazısında anlattık.

Yapıştırıcı seçimini ne belirler?

Doğru yapıştırıcıyı seçmek için üç soruya bak:

• Malzeme ne? PLA, PETG, ABS ve TPU yapıştırıcıya farklı tepki verir.
• Birleşim yüzeyi nasıl? Düz ve tam oturan yüzeyler ince yapıştırıcıyla, boşluklu ya da düzensiz yüzeyler boşluk dolduran yapıştırıcıyla birleşir.
• Parça nasıl kullanılacak? Yük taşıyacak, ısınacak ya da suyla temas edecek parçalar daha dayanıklı bir bağ ister.

Siyanoakrilat (japon yapıştırıcısı)

Siyanoakrilat, 3D baskılarda en sık kullanılan yapıştırıcıdır. Saniyeler içinde tutar, ince ve neredeyse görünmez bir derz bırakır.

• Uygun olduğu malzemeler: PLA, ABS ve PETG'de iş görür. PLA için en pratik seçimdir.
• Sıvı ve jel türleri: Sıvı türü tam oturan yüzeylere, jel türü küçük boşlukları olan ve dikey yüzeylere daha uygundur.
• Hızlandırıcı: Bazı ürünlerle birlikte satılan aktivatör spreyi kürlenmeyi neredeyse anında tamamlar.

Sınırları da vardır. Siyanoakrilat kırılgan bir bağ oluşturur; darbe ve bükülme altında çatlayabilir. Büyük boşlukları doldurmaz. PETG'de çalışır ama en güçlü seçenek değildir ve derz çevresinde beyaz bir buğu bırakabilir. Esnek TPU parçalarda ise bağ bükülünce kopar.

Siyanoakrilat parmakları da saniyeler içinde yapıştırır. Kullanırken eldiven tak ve gözlerinden uzak tut.

İki bileşenli epoksi

Epoksi, reçine ve sertleştiricinin karıştırılmasıyla hazırlanır. Siyanoakrilattan daha yavaş kurur, ama daha güçlü ve darbeye daha dayanıklı bir bağ verir.

• Boşluk doldurur: Tam oturmayan yüzeyleri birleştirmek için uygundur.
• Çoğu malzemede çalışır: PLA, PETG ve ABS'de güçlü sonuç verir.
• Çalışma süresi: Ürüne göre değişir. Hızlı kuruyan türler birkaç dakikada katılaşır, yavaş kuruyanlar parçaları hizalamak için daha fazla zaman tanır.

Dikkat edilecekler: Karışım oranına tam uy, aksi halde epoksi tam kürlenmez. Bazı epoksiler kürlenirken ısı açığa çıkarır; düşük sıcaklıkta yumuşayan PLA'da kalın bir epoksi tabakası parçayı etkileyebilir. İnce bir kat sürmek bu riski azaltır. Kürlenmemiş epoksi cilde temas etmemeli; eldiven kullan ve ortamı havalandır.

ABS için çözücü kaynak

ABS asetonda çözünür. Bu özellik, iki ABS parçasını yapıştırıcı kullanmadan birleştirmeyi mümkün kılar: birleşim yüzeyleri asetonla hafifçe yumuşatılır, bastırılır ve aseton buharlaşınca iki yüzey tek parça gibi kaynaşır.

Daha güçlü bir sonuç için bazı kullanıcılar az miktarda ABS parçasını asetonda eriterek koyu bir macun hazırlar ve bunu yapıştırıcı olarak kullanır. Bu macun, aynı malzemeden olduğu için renk ve dayanım açısından uyumlu bir derz bırakır.

Bu yöntem PLA ve PETG'de işe yaramaz; aseton bu malzemeleri belirgin şekilde çözmez. ASA ise ABS gibi asetonla birleştirilebilir.

Güvenlik uyarısı: Aseton çok kolay alev alır ve buharı solunmamalıdır. İyi havalandırılan bir yerde, ateş ve ısı kaynaklarından uzakta çalış, eldiven ve göz koruması kullan.

Esnek TPU parçaları yapıştırmak

TPU esnek bir malzemedir ve yapıştırmak en zor olanıdır. Siyanoakrilat ve standart epoksi sertleşerek kırılgan bir derz oluşturur; parça büküldüğünde bu derz çatlar ya da yüzeyden ayrılır. TPU için esnek kalan yapıştırıcılar tercih edilir; ürünün ambalajında esnek plastiklerde kullanılabildiğinin yazdığından emin ol.

Esnek parçalarda yapıştırmak yerine birleşimi tasarımla çözmek çoğu zaman daha güvenilirdir: parçayı tek parça basmak, sıkı geçen bir oyuk ya da mekanik bir bağlantı kullanmak gibi. TPU'nun özelliklerini TPU filament nedir yazısında anlattık.

Malzemeye göre yapıştırıcı tablosu

Tablodaki öneriler genel eğilimlerdir. Kullandığın yapıştırıcının ambalajında hangi plastiklerde çalıştığı yazar; bunu kontrol et.

Yüzey hazırlığı: bağın yarısı

En iyi yapıştırıcı bile kirli ve kaygan bir yüzeyde zayıf kalır. Yapıştırmadan önce:

1. Oturmayı kontrol et: Parçaları yapıştırıcısız birleştir. Tam oturmuyorsa çıkıntıları bıçak ya da zımparayla düzelt.
2. Zımparala: Birleşim yüzeylerini orta kum bir zımparayla hafifçe pürüzlendir. Pürüzlü yüzey, yapıştırıcının tutunacağı alanı artırır.
3. Temizle: Tozu al, yüzeyi izopropil alkolle sil ve kurumasını bekle. Parmak izi ve yağ bağı zayıflatır.
4. Az yapıştırıcı kullan: Fazla yapıştırıcı kenarlardan taşar, görünür iz bırakır ve siyanoakrilatın kürlenmesini yavaşlatır.

Parçaları sabitlemek ve hizalamak

Yapıştırıcı kürlenirken parçaların kımıldamaması gerekir. Mandal, lastik bant, bant ya da küçük işkenceler bu iş için yeterlidir. Kenarları eşit hizalamak için birleşim yüzeylerine tasarım aşamasında hizalama pimleri ve delikleri eklemek büyük kolaylık sağlar. Bu yöntemi büyük parçaları bölerek basmak yazısında anlattık.

Yapıştırıcının "tutması" ile "tam kürlenmesi" farklı şeylerdir. Siyanoakrilat saniyeler içinde tutar, epoksi dakikalar içinde katılaşır; ama her ikisinde de tam dayanım için ambalajda yazan süreyi beklemek gerekir.

Ortam sıcaklığı ve nem de kürlenmeyi etkiler. Soğuk bir odada epoksi daha yavaş sertleşir; siyanoakrilat ise havadaki nemle tepkimeye girdiği için çok kuru ortamda geç tutabilir. Yapıştırılan parçayı kürlenme süresince güneş altında ya da ısı kaynağının yanında bırakma; özellikle PLA parçalar ısıyla yumuşayıp hizasını kaybedebilir. Birden fazla bölümü birleştireceksen hepsini aynı anda yapıştırmak yerine bölümleri sırayla ekle ve her birleşimin tutmasını bekle; böylece hizalama hataları birikmez.

Sık yapılan yapıştırma hataları

• Kirli yüzey: Alkolle silinmeyen yüzeyde yapıştırıcı tutunmaz; derz ilk zorlamada açılır.
• Fazla yapıştırıcı: Kenarlardan taşar, kürlenmeyi geciktirir ve görünür iz bırakır.
• Kürlenmeyi beklememek: Yapıştırıcı tutmuş gibi görünse de tam dayanıma ulaşmadan yüklenen parça ayrılır.
• Yanlış yapıştırıcı: Esnek parçada sert yapıştırıcı ya da büyük boşlukta ince siyanoakrilat bağı zayıf bırakır.
• Hizalamadan yapıştırmak: Hızlı tutan yapıştırıcılar düzeltmeye fırsat vermez. Önce kuru deneme yap, sonra yapıştır.
• Havalandırmasız çalışmak: Yapıştırıcı ve solvent buharları kapalı alanda birikir. Pencereyi aç ya da açık havada çalış.

Yapıştırma yerine başka yollar

Bazı durumlarda yapıştırmaya hiç gerek kalmaz:

• Geçmeli tasarım: Parçalar birbirine geçecek şekilde, uygun toleransla tasarlanabilir. Toleransın ayrıntıları için baskıya uygun tasarım kuralları yazısına bakabilirsin.
• Vida ve somun: Sökülebilir bir birleşim gerekiyorsa vida, somun ya da ısıyla gömülen dişli ek parçalar kullanılabilir.
• Tek parça basmak: Model tablaya sığıyorsa bölmeden basmak en sağlam sonucu verir.

Kırık bir parçayı onarırken

Kırılan bir 3D baskı parçası yapıştırılabilir, ama kırığın nedeni de anlaşılmalıdır. Katmanların arasından ayrılan bir kırık, çoğu zaman baskı yönünün kuvvete uygun olmadığını gösterir. Parçayı yeniden basacaksan yönünü ve duvar sayısını değiştirmek, yapıştırmaktan daha kalıcı bir çözümdür. Bu konuyu baskı yönü ve dayanım yazısında ele aldık.

Birden fazla parçadan oluşan bir ürüne ya da birleştirilmiş büyük bir modele ihtiyacın varsa özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin. Hazır ürünler için mağazamıza göz atabilirsin.