Büyük Parçaları Bölerek Basmak: Kesim, Hizalama ve Birleştirme

Yazıcının tablasına sığmayan büyük bir parça, modeli birkaç bölüme ayırıp her bölümü ayrı basarak ve sonra birleştirerek üretilir. İyi bir bölme işleminin üç parçası vardır: kesim çizgisini görünmeyen ve düz bir yere koymak, bölümlerin doğru oturması için hizalama pimleri ya da kırlangıç kuyruğu gibi geçmeler eklemek ve bölümleri malzemeye uygun bir yöntemle birleştirmek. Bu yazıda büyük parçaları bölerek basmanın adımlarını anlatıyoruz.

Bölerek basmak yalnızca boyut sorunu için kullanılmaz. Desteksiz basılamayan karmaşık modelleri sadeleştirmek, her bölümü kendisi için en dayanıklı yönde basmak ya da parçaları farklı renklerde üretmek için de işe yarar.

Ne zaman bölmek gerekir?

• Model tablaya sığmıyorsa: En yaygın nedendir. Kask, kostüm parçası, büyük vazo, maket ya da mobilya parçası gibi modeller çoğu masaüstü yazıcının baskı alanını aşar.
• Çok fazla destek gerekiyorsa: Tek parça halinde her yönden çıkıntısı olan bir model, bölündüğünde desteksiz ya da az destekle basılabilir. Destek ihtiyacını azaltmanın diğer yolları için destek yapıları yazısına bakabilirsin.
• Farklı bölümler farklı yön istiyorsa: Bir bölüm yük taşırken diğeri görünür bir yüzeyse, her bölüm kendi önceliğine göre yönlendirilebilir. Bunun ayrıntıları baskı yönü ve dayanım yazısında.
• Çok renk gerekiyorsa: Her bölüm kendi renginde basılabilir. Diğer yöntemler için çok renkli 3D baskı yazısına göz atabilirsin.
• Risk dağıtmak için: Çok uzun süren tek bir baskı, son saatlerde başarısız olursa tüm emek boşa gider. Bölümler halinde basmak, bir hata olduğunda yalnızca o bölümün yeniden basılmasını sağlar.

Bölmeden önce: başka çözüm var mı?

Bölmeye karar vermeden önce modelin tablaya başka bir yolla sığıp sığmayacağına bak:

• Döndürmek: Tablaya çapraz yerleştirmek ya da modeli yan yatırmak, bazen birkaç santimetrelik farkı kapatır.
• Ölçeklemek: Parçanın birebir ölçüde olması gerekmiyorsa biraz küçültmek bölme ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Ölçek küçüldükçe ince detayların ve duvarların da inceldiğini unutma.
• İçini boşaltmak: Doluluk oranı ve duvar ayarları boyutu değiştirmez, ama büyük parçalarda süre ve malzemeyi azaltır.

Bu seçenekler yetmiyorsa bölmek en doğru yoldur.

1. Kesim çizgisini planla

Kesim yerini seçmek, sonucun görünümünü ve dayanımını belirler.

• Doğal sınırları kullan: Modelin zaten bir kenar, oluk ya da renk değişimi olan yerlerinden kes. Birleşim izi bu çizgilerde kaybolur.
• Görünmeyen yüzeyleri tercih et: Arkada, altta ya da iç tarafta kalan bölgeler, birleşim izinin göze çarpmamasını sağlar.
• Düz kesim yüzeyi bırak: Kesim yüzeyi tablaya yatırılacak şekilde düz olursa o bölüm desteksiz ve sağlam bir tabanla basılır.
• Yük altındaki bölgelerden kaçın: Birleşim yerleri genellikle parçanın en zayıf noktasıdır. Kuvvetin yoğunlaştığı bölgeleri kesmemeye çalış.
• Bölüm sayısını sınırla: Her ek kesim, ek hizalama ve birleştirme işi demektir. Tablaya sığacak en az sayıda bölümü hedefle.

2. Modeli böl

Modeli bölmek için iki yol vardır:

• Dilimleme programında kesmek: Pek çok dilimleme programında modeli bir düzlemle kesme aracı bulunur. Bazı programlar kesim yüzeyine otomatik olarak hizalama pimi ya da geçme ekleyebilir. Hızlıdır, basit modeller için yeterlidir.
• Modelleme programında bölmek: Kesim çizgisini daha hassas planlamak, eğri kesimler yapmak ya da özel geçmeler eklemek için modelleme programı kullanılır. Modelleme programlarına giriş için 3D modelleme nasıl öğrenilir yazısına bakabilirsin.

Kesimden sonra her bölümün kapalı (su geçirmez) bir model olduğundan emin ol. Kesim yüzeyleri açık kalırsa dilimleme hataları çıkabilir. Model dosyalarıyla ilgili temel bilgileri STL dosyası nedir yazısında anlattık.

3. Hizalama ekle

Bölümlerin birleştirilirken tam oturması için kesim yüzeylerine hizalama elemanları eklenir.

Hizalama pimleri

Kesim yüzeylerinin birine delikler, diğerine bu deliklere oturan çıkıntılar ya da her iki yüzeye delik açılıp ayrı basılan pimler konur. Ayrı pim kullanmak, pimin en dayanıklı yönde (yatay) basılmasını sağlar. Yuvarlak pimler yerine kare ya da altıgen pimler, bölümün dönmesini de engeller.

Pim ile delik arasında küçük bir boşluk (tolerans) bırakmak gerekir. Tam ölçüde çizilen pim deliğe girmez. Doğru boşluk yazıcıya ve malzemeye göre değişir; küçük bir test parçası basıp denemek en güvenli yoldur. Tolerans konusunu baskıya uygun tasarım kuralları yazısında ele aldık.

Kırlangıç kuyruğu

Kırlangıç kuyruğu, bir bölümdeki genişleyen dilin diğer bölümdeki aynı şekilli yuvaya kaydırılarak geçirildiği bir birleşimdir. Yalnızca kaydırma yönünde açılabildiği için bölümleri yapıştırıcısız bile bir arada tutabilir. Panel, tabela ve düz yüzeyli büyük parçalarda kullanışlıdır.

Kırlangıç kuyruğunun dili, en dayanıklı yönde basılmalıdır. Dil katmanlara dik olarak uzanırsa birleşim zorlandığında dil katman çizgisinden kopabilir. Dilin tablaya paralel kalacağı bir yön genellikle daha güvenilirdir. Burada da dil ile yuva arasında küçük bir tolerans bırakmak gerekir.

Geçmeli tırnaklar

Esneyerek yuvaya oturan tırnaklar, sökülüp takılabilen birleşimler için kullanılır. Esneme gerektirdiği için kırılgan malzemelerde ve katman yönü yanlışsa kolayca kırılabilir.

4. Bölümleri bas

• Aynı filament ve ayarları kullan: Farklı makaralar, aynı renk adını taşısa bile tonda farklılık gösterebilir. Görünür bölümlerin aynı makaradan basılması renk farkını önler.
• Her bölümü kendi yönünde yerleştir: Kesim yüzeyini tablaya yatırmak çoğu zaman en kolay ve en düzgün sonucu verir.
• Bölümleri işaretle: Çok parçalı modellerde her bölümün kesim yüzeyine küçük bir numara ya da harf eklemek, birleştirme sırasında karışıklığı önler. Bu işaretler görünmeyen iç yüzeylerde kalır.
• Ölçüyü kontrol et: İlk bölüm basıldıktan sonra kesim yüzeyinin ve pim deliklerinin ölçüsünü kontrol et. Sorun varsa diğer bölümlere geçmeden düzelt.

Baskı süresini planlamak

Bölümler tablaya birlikte sığıyorsa aynı baskıda basılabilir; ama tek baskıdaki bir hata tüm bölümleri etkiler. Büyük bölümleri ayrı ayrı basmak, bir sorun çıktığında yalnızca o bölümü yeniden basmayı sağlar. Uzun baskılarda ilk katmanı izlemek, saatler sonra çıkacak bir hatayı erkenden yakalamanın en kolay yoludur. Baskı süresini ve maliyetini etkileyen etkenleri 3D baskı fiyatı nasıl hesaplanır yazısında anlattık.

5. Birleştir

Bölümleri birleştirme yöntemi malzemeye ve kullanıma bağlıdır:

• Siyanoakrilat: Hızlı ve ince bir derz bırakır. Tam oturan yüzeyler için uygundur.
• Epoksi: Boşluk doldurur ve daha güçlü bir bağ verir. Büyük ve yük taşıyan parçalar için uygundur.
• Asetonla çözücü kaynak: ABS ve ASA parçalarda bölümleri tek parça gibi kaynaştırır.
• Vida ve somun: Sökülebilir bir birleşim gerekiyorsa kullanılır.

Yapıştırıcıların ayrıntılı karşılaştırması ve yüzey hazırlığı için 3D baskı nasıl yapıştırılır yazısına bakabilirsin. Yapıştırıcı kürlenirken bölümleri mandal, bant ya da işkenceyle sabit tut.

6. Birleşim izini gizle

Birleştirmeden sonra kesim çizgisi ince bir çizgi olarak görünebilir. Bunu gizlemek için:

1. Taşan yapıştırıcıyı kürlendikten sonra maket bıçağıyla al.
2. Birleşim yerine dolgu macunu sür ve kuruyunca zımparala.
3. Parçayı boyanacaksa dolgulu astarla kapla.

Bu adımların ayrıntılarını 3D baskı pürüzsüz yapma ve 3D baskı nasıl boyanır yazılarında anlattık.

Sık yapılan hatalar

• Toleranssız pim: Pimler deliğe girmez ya da zorlayınca bölüm çatlar.
• Görünür yüzeyde kesim: Birleşim izi ön yüzde kalır ve gizlemek zorlaşır.
• Yük altındaki kesim: Parça kullanımda tam birleşim yerinden ayrılır.
• Farklı makaralar: Bölümler arasında renk ve parlaklık farkı oluşur.
• Çok fazla bölüm: Hizalama hataları birikir, toplam ölçü kayar.
• Kuru deneme yapmamak: Tüm bölümleri yapıştırıcısız bir araya getirip oturmayı kontrol etmeden yapıştırmak, sonradan düzeltilemeyen kaymalara yol açar.

Büyük ya da çok parçalı bir modele ihtiyacın varsa ölçüsünü ve nerede kullanılacağını anlatarak özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin. Hazır ürünler için mağazamıza göz atabilirsin.