ABS Filament Nedir? Özellikleri, Baskı Ayarları ve Isı Dayanımı

ABS filament, akrilonitril, bütadien ve stirenden oluşan, sert ve darbeye dayanıklı bir 3D yazıcı malzemesidir. PLA'ya göre ısıya çok daha dayanıklıdır; yaklaşık 100 °C civarına kadar şeklini korur. Buna karşılık basması daha zordur: yüksek tabla sıcaklığı ister, soğurken çekip köşelerden kalkar ve basım sırasında koku yapar. Bu yazıda ABS filament nedir, özellikleri nelerdir, hangi ayarlarla basılır ve kapalı kasa neden önemlidir, adım adım anlatıyoruz.

ABS filament nedir?

ABS, Akrilonitril Bütadien Stiren kelimelerinin kısaltmasıdır. Üç farklı bileşenin bir araya gelmesiyle oluşan bir termoplastiktir. Her bileşen malzemeye ayrı bir özellik katar:

• Akrilonitril: Kimyasallara ve ısıya karşı direnç sağlar.
• Bütadien: Kauçuk benzeri yapısıyla darbe dayanımı ve tokluk verir.
• Stiren: Sertlik, parlaklık ve kolay işlenebilirlik kazandırır.

ABS, 3D baskıdan çok önce de yaygın bir malzemeydi. Oyuncak yapı blokları, elektronik cihaz kasaları, otomotiv iç trim parçaları ve mutfak aletlerinin plastik gövdeleri ABS'ten üretilir. 3D yazıcılarda ise ilk yaygınlaşan filamentlerden biri oldu.

Bugün evde ve atölyede en çok kullanılan filament PLA olsa da ABS, ısıya ve darbeye dayanıklı parça gereken yerlerde hâlâ tercih edilir.

ABS filament özellikleri

ABS'i diğer filamentlerden ayıran başlıca özellikler şunlardır:

• Isı dayanımı: Cam geçiş sıcaklığı yaklaşık 105 °C'dir. PLA'nın 55-65 °C aralığına göre çok daha yüksektir.
• Darbe dayanımı: Kırılmak yerine esneyip enerjiyi emer. Düşürüldüğünde PLA kadar kolay çatlamaz.
• Hafiflik: Yoğunluğu yaklaşık 1,04 g/cm³'tür. PLA'dan (yaklaşık 1,24 g/cm³) hafiftir; aynı makaradan daha uzun tel çıkar.
• Son işlem kolaylığı: Zımparalanır, delinir, boyanır. Aseton buharıyla yüzeyi parlatılabilir.
• Yapıştırma: Asetonla eritilerek parçalar birbirine kaynatılabilir.

Zayıf yanları da var:

• Çekme ve kalkma (warping): Soğurken büzülür, köşeler tabladan kalkar.
• Koku ve duman: Erirken stiren içeren buhar çıkarır. Havalandırma şarttır.
• UV dayanımı: Güneş ışığında zamanla sararır ve kırılganlaşır. Dış mekân için ASA daha uygundur.

ABS kaç dereceye dayanır?

ABS'in cam geçiş sıcaklığı kaynakların çoğunda 105 °C olarak geçer, bazı üreticiler 110 °C'ye kadar değer verir. Cam geçiş sıcaklığı, malzemenin sertliğini kaybedip yumuşamaya başladığı noktadır.

Pratikte bu şu anlama gelir:

• Yaz güneşi altındaki araba içi gibi ortamlarda ABS parça genellikle şeklini korur.
• Sıcak suyla temas eden parçalarda PLA'dan çok daha güvenlidir.
• Fırın, ocak yanı ya da sürekli 90 °C üstü ortamlar için yine sınırdadır.

Kesin değer, filamentin markasına ve içindeki katkılara göre değişir. Üreticinin teknik veri föyündeki değer esas alınır.

ABS baskı ayarları

ABS için genel başlangıç aralıkları aşağıdadır. Kaynaklar arasında farklılık olduğu için değerler geniş verilmiştir; üreticinin etiketindeki değer esas alınır.

Birkaç pratik öneri:

• Brim kullan: Parçanın etrafına basılan ince kenarlık, köşelerin kalkmasını azaltır.
• Tablayı temizle: Yağ ve toz yapışmayı bozar. İzopropil alkol ile silmek yeterlidir.
• İlk katmanı yavaş bas: Tablaya iyi yapışan ilk katman, baskının geri kalanını kurtarır.
• Cereyandan uzak tut: Pencere ya da klima akımı tek tarafı soğutup parçayı çarpıtır.

Baskı adımlarının tamamını görmek istersen 3D baskı nasıl yapılır yazısına bakabilirsin.

Koku, duman ve kapalı kasa

ABS'in en çok konuşulan konusu kokusudur. Erirken stiren içeren uçucu bileşikler ve çok ince partiküller yayar. Stiren, uzun süreli maruziyette sağlık açısından dikkat edilmesi gereken bir maddedir.

Bu yüzden ABS basarken:

• Yazıcıyı yatak odası ya da sürekli oturulan bir odada çalıştırma.
• Odayı havalandır; mümkünse yazıcıyı pencereye yakın, ama cereyan almayan bir yere koy.
• Kapalı kasalı yazıcı kullan. Kasa hem ısıyı tutar hem de dumanı tek bir yerde toplar.
• Kasada aktif karbon filtresi varsa dumanın bir kısmı tutulur. Filtreli kasa, havalandırmanın yerini tam olarak tutmaz.

Kapalı kasa yalnızca koku için değil, baskı kalitesi için de önemlidir. ABS soğurken büzülür. Kasa içi havanın ılık kalması, katmanların eşit hızda soğumasını sağlar. Böylece köşe kalkması ve katman çatlakları azalır.

Kesin güvenlik bilgisi için filamentin güvenlik bilgi formuna bakmak gerekir.

Aseton ile son işlem

ABS'in PLA ve PETG'den ayrılan bir özelliği asetonla çözünebilmesidir. Bu özellik iki şekilde işe yarar.

Aseton buharıyla parlatma: Parça, dibinde az miktarda aseton bulunan kapalı bir kabın içine, asetona değmeyecek şekilde konur. Aseton buharı parçanın dış yüzeyini hafifçe eritir. Katman çizgileri birbirine akar ve yüzey parlak, pürüzsüz bir görünüm alır. Süre parçanın boyutuna ve ortam sıcaklığına göre değişir; fazla bekletilirse ince detaylar yuvarlanır ve kaybolur.

Aseton ile yapıştırma: İki ABS parçanın yapışacak yüzeyine aseton sürülür ve parçalar birbirine bastırılır. Aseton yüzeyleri eritip birbirine kaynatır. Biraz ABS artığı asetonda eritilerek elde edilen koyu karışım, boşluk doldurucu yapıştırıcı gibi de kullanılabilir.

Aseton kolay tutuşan bir sıvıdır ve buharı solunmamalıdır. Bu işlemler açık alevden uzakta, iyi havalandırılan bir ortamda ve eldivenle yapılmalıdır. Diğer yüzey düzeltme yöntemleri için 3D baskı pürüzsüz yapma yazısına bakabilirsin.

ABS ile sık yaşanan sorunlar

Köşeler kalkıyor: Tabla sıcaklığını artır, brim ekle, kasayı kapat. Tablanın temiz olduğundan emin ol.

Katmanlar arasında çatlak var: Parça hızlı soğuyor. Fanı kapat ya da kıs, kasa sıcaklığını artır, odadaki hava akımını kes.

Yüzey pürüzlü ve kabarcıklı: Filament nem çekmiş olabilir. ABS, PETG ve naylon kadar olmasa da nem çeker. Kurutmak için filament nasıl kurutulur yazısına bakabilirsin.

Parça tabladan hiç ayrılmıyor: Tabla soğuyunca ABS genelde kendiliğinden gevşer. Tabla sıcakken zorla sökmeye çalışma.

Daha genel hata listesi için 3D baskı hataları yazısı işine yarar.

ABS ile basılan ürünler

ABS, şu tür parçalar için uygundur:

• Araç içi tutucular ve aparatlar
• Elektronik kutuları ve kasalar
• Isıya maruz kalan makine parçaları
• Darbe alabilecek dişliler, klipsler, menteşeler
• Aseton buharıyla parlatılacak dekoratif parçalar

Dış mekânda güneş alacak parçalar için ABS yerine ASA düşünülebilir. ASA, ABS'e benzer şekilde basılır ama UV ışığına daha dayanıklıdır ve daha az stiren yayar.

ABS mi, PETG mi, PLA mı?

Kısa bir karşılaştırma:

• PLA: En kolay basılan malzeme. Isıya dayanımı düşük. Dekor, oyuncak ve iç mekân eşyaları için uygun.
• PETG: Orta yol. Isıya ve darbeye PLA'dan dayanıklı, ABS kadar zor değil, koku yapmaz. Ayrıntılar PETG filament nedir yazısında.
• ABS: Isı ve darbe dayanımı en yüksek olanı. Kapalı kasa ve havalandırma ister.

Dört yaygın filamentin ayrıntılı karşılaştırması için PLA, PETG, ABS ve TPU karşılaştırması yazısına göz atabilirsin.

Senin için hangi malzemenin uygun olduğundan emin değilsen, parçanın nerede ve nasıl kullanılacağını anlatarak özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin. Hazır ürünlere ise mağazamızdan göz atabilirsin.

Özet

ABS, ısıya ve darbeye dayanıklı, hafif ve son işleme uygun bir filamenttir. Yaklaşık 105 °C'ye kadar şeklini korur. Basması PLA ve PETG'den zordur: 90-110 °C tabla, kapalı kasa ve iyi havalandırma ister. Araç içi parçalar, elektronik kutuları ve mekanik parçalar için güçlü bir seçenektir. Dış mekân için ASA, kolay baskı için PETG ya da PLA daha uygun olabilir.