PLA, PETG, ABS ve TPU Karşılaştırması: Hangi Filament Ne İçin?

PLA, PETG, ABS ve TPU arasındaki temel fark; ısıya dayanım, sertlik ve basma kolaylığıdır. Kısaca: PLA en kolay basılan ama ısıya en az dayanan malzemedir. PETG daha tok ve ısıya daha dayanıklıdır, yine de kolay basılır. ABS ısıya en dayanıklı olanıdır ama kapalı kasa ve havalandırma ister. TPU ise listedeki tek esnek malzemedir. Bu yazıda dört filamenti tek tabloda karşılaştırıyor, ardından hangi durumda hangisinin seçileceğini örneklerle anlatıyoruz.

Neden bu dört filament?

FDM yazıcılarda kullanılan onlarca filament türü var. Ama evde ve küçük atölyelerde basılan parçaların büyük çoğunluğu bu dört malzemeden biriyle basılır:

• PLA: Başlangıç malzemesi. Dekor, oyuncak, prototip.
• PETG: Günlük kullanım parçaları. Kaplar, tutucular, dış mekâna yakın kullanım.
• ABS: Isıya ve darbeye dayanıklı teknik parçalar.
• TPU: Esnek parçalar. Kılıf, conta, tampon.

Her birinin ayrıntılı rehberi ayrı yazılarda var: PLA, PETG, ABS ve TPU. Daha geniş bir giriş için filament nedir yazısına bakabilirsin. Bu yazı ise dördünü yan yana koyup karar vermeyi kolaylaştırmak için hazırlandı.

Karşılaştırma tablosu

Aşağıdaki değerler genel aralıklardır. Markaya, renge ve katkılara göre değişir; her zaman üreticinin etiketindeki değer esas alınır.

Basma kolaylığı

PLA düşük sıcaklıkta erir, tablaya kolay yapışır, neredeyse hiç çekmez. Isıtmasız tablada bile basılabilir. Bu yüzden ilk baskılar için en uygun malzemedir.

PETG PLA'dan biraz daha yüksek sıcaklık ister. Çekmesi azdır ama ipliklenmeye yatkındır. Bazı yüzeylere fazla yapışıp tablayı zedeleyebilir; ayırıcı bir katman işe yarar.

ABS soğurken belirgin şekilde büzülür. Köşeler kalkar, katmanlar ayrılabilir. Yüksek tabla sıcaklığı, kapalı kasa ve hava akımı olmayan bir ortam ister.

TPU esnek olduğu için ekstrüderin içinde bükülebilir. Yavaş basılır, geri çekme kısa tutulur. Direct drive ekstrüderli yazıcılarda çok daha kolaydır.

Isı dayanımı

Isı dayanımı, parçanın nerede kullanılacağını belirleyen en önemli ölçüdür.

• PLA yaklaşık 55-65 °C'de yumuşamaya başlar. Yazın kapalı arabada, güneş alan bir pencere önünde ya da sıcak suyla temas eden yerlerde şekli bozulabilir.
• PETG yaklaşık 75-85 °C'ye kadar dayanır. Çoğu ev ve dış mekân kullanımı için yeterlidir.
• ABS yaklaşık 105 °C'ye kadar şeklini korur. Araç içi parçalar ve ısınan cihazların yanı için uygundur.
• TPU esnek bir malzeme olduğu için ısıda farklı davranır. Belirli bir sıcaklıkta yumuşar ama sert malzemeler gibi aniden şekil değiştirmez. Kesin değer için üreticinin veri föyüne bakmak gerekir.

Dayanım ve esneklik

PLA serttir ve yüzeyi pürüzsüzdür, ama darbede çatlayabilir. Uzun süre yük altında kalan parçalarda yavaşça eğilebilir.

PETG daha toktur. Kırılmadan önce biraz esner. Klips, menteşe ve sık takılıp çıkarılan parçalarda PLA'dan çok daha uzun ömürlüdür.

ABS de tok bir malzemedir ve darbeye dayanır. PETG'den biraz daha sert ve rijit hisseder.

TPU hiç kırılmaz gibidir; bükülür, ezilir ve geri döner. Ama sert bir parça yerine kullanılamaz.

Parçanın dayanımı yalnızca malzemeye değil, baskı yönüne de bağlıdır. Bu konuyu baskı yönü ve dayanım yazısında ayrıntılı anlatıyoruz.

Nem, koku ve güvenlik

Nem: Dört malzemenin hepsi havadaki nemi az ya da çok çeker. TPU ve PETG daha hassastır. Nemli filament baskıda çıtırdar, iplik yapar ve yüzeyi pürüzlü olur. Saklama yöntemleri için filament nasıl saklanır yazısına bakabilirsin.

Koku: PLA neredeyse kokusuzdur. PETG ve TPU hafif koku yapar. ABS ise stiren içeren belirgin bir buhar yayar. ABS basarken ortamın havalandırılması şarttır.

Hangi malzeme olursa olsun, yazıcının sürekli oturulan ya da uyunan bir odada uzun süre çalıştırılmaması önerilir. Kapalı kasa ve havalandırma hakkında daha fazla bilgi için 3D yazıcı kapalı kasa ve havalandırma yazısını okuyabilirsin.

Son işlem: zımpara, boya, yapıştırma

Baskıdan sonra parçayla ne yapacağın da seçimi etkiler.

PLA kolay zımparalanır ama zımpara sırasında ısınırsa yüzeyi yumuşayıp topaklanabilir; ıslak zımpara bu sorunu azaltır. Akrilik boyayı astarla birlikte iyi tutar. Siyanoakrilat (hızlı yapıştırıcı) ve iki bileşenli epoksi ile yapıştırılır.

PETG zımparası daha zordur çünkü malzeme tok ve hafif lastiğimsidir. Boya tutması PLA'dan zayıftır; astar katmanı daha önemli hâle gelir. Yapıştırmada epoksi daha güvenilir sonuç verir.

ABS son işleme en uygun olanıdır. Zımparalanır, delinir, boyanır. Asetonla yüzeyi parlatılabilir ve parçalar asetonla birbirine kaynatılabilir.

TPU zımparalanmaz, boyası da esnedikçe çatlar. Genelde baskıdan çıktığı gibi kullanılır. Bu yüzden renk seçimi baskıdan önce yapılmalıdır.

Ayrıntılar için 3D baskı nasıl boyanır ve 3D baskı nasıl yapıştırılır yazılarına bakabilirsin.

Kullanım senaryosuna göre seçim

Masaya, rafa ya da çocuk odasına dekoratif bir ürün: PLA. Kolay basılır, renk seçeneği boldur, yüzeyi temiz çıkar. Mağazamızdaki evde işe yarar ürünlerin çoğu bu tür kullanımlar içindir.

Banyoda ya da mutfakta, suyla temas eden bir tutucu: PETG. Neme ve ısıya PLA'dan dayanıklıdır. Gıda ile doğrudan temas edecekse ayrıca gıdaya uygun 3D baskı yazısını oku.

Balkonda ya da bahçede güneş alacak bir parça: PETG ya da ABS yerine ASA. ASA, ABS'e benzer ama UV ışığına daha dayanıklıdır.

Araç içinde telefon tutucu: ABS ya da PETG. Yazın araç içi PLA'nın dayanabileceği sıcaklığı rahatça aşar.

Sık takılıp çıkarılan klips ya da menteşe: PETG. Tokluğu sayesinde yorulmaya karşı dayanıklıdır.

Kılıf, conta, kaymaz ayak, tampon: TPU. Esneklik gereken her yerde tek seçenek.

Hızlı prototip: PLA. Ölçü ve form denemesi için en hızlı ve ucuz yol.

Hızlı karar listesi

Kendine şu soruları sor:

1. Parça esnemeli mi? Evet ise TPU.
2. Parça 60 °C üstü sıcaklık görecek mi? Evet ise PETG ya da ABS.
3. Parça 85 °C üstü sıcaklık görecek mi? Evet ise ABS ya da daha teknik bir malzeme.
4. Parça sık darbe alacak ya da bükülecek mi? Evet ise PETG.
5. Hiçbiri değilse: PLA.

Parçan için hangi malzemenin uygun olduğundan emin değilsen, kullanım yerini anlatarak özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.

Özet

PLA kolaylık, PETG denge, ABS ısı dayanımı, TPU esneklik demektir. Çoğu ev ve masa ürünü için PLA yeterlidir. Suya, ısıya ve darbeye dayanıklılık gerekiyorsa PETG iyi bir orta yoldur. Isıya en dayanıklı parça gerekiyorsa ABS seçilir ama kapalı kasa ve havalandırma ister. Esneyen her parça için TPU kullanılır.