3D Yazıcı Firmware Güncelleme: Adımlar ve Riskler

3D yazıcı firmware güncellemesi, yazıcının kartında çalışan yazılımın yeni sürümle değiştirilmesidir; hata düzeltmeleri, güvenlik önlemleri ve yeni özellikler bu yolla gelir. Genel adımlar; güncel sürümü üreticinin resmi kaynağından indirmek, mevcut ayarları yedeklemek, yazıcıyı kesintisiz bir güç altında güncellemek ve ardından kalibrasyonu kontrol etmektir. Güncelleme sırasında elektrik kesilmesi kartı çalışmaz hale getirebilir. Bu yazıda neden, nasıl ve nelere dikkat ederek güncelleyeceğini anlatıyoruz.

Firmware, yazıcının motorlarını, ısıtıcılarını, sensörlerini ve ekranını yöneten temel yazılımdır. Bilgisayarındaki dilimleyici programdan farklıdır: dilimleyici modeli G-code komutlarına çevirir, firmware ise bu komutları okuyup donanımı çalıştırır. Bu ayrımı G-code nedir yazısında da anlattık.

Neden güncellemeli?

Her güncelleme zorunlu değildir, ama bazı güncellemeler önemlidir.

• Hata düzeltmeleri: Baskının ortada durması, sensör hataları, ekran donması gibi sorunlar güncellemeyle giderilebilir.
• Güvenlik: Isıtıcı kontrolündeki koruma mekanizmaları iyileştirilebilir. Termal koruma, ısıtıcının kontrolden çıkması durumunda yazıcıyı durduran hayati bir özelliktir. Ayrıntılar termal kaçak hatası yazısında.
• Yeni özellikler: Titreşim bastırma, daha iyi seviyeleme, yeni filament profilleri, uzaktan erişim özellikleri gibi.
• Uyumluluk: Yeni bir aksesuar, sensör ya da çok renk ünitesi takarken uygun firmware sürümü gerekebilir.
• Ağ güvenliği: Wi-Fi ya da bulut bağlantısı olan yazıcılarda güvenlik açıkları güncellemeyle kapatılır.

Ne zaman beklemeli?

• Yazıcın sorunsuz çalışıyorsa ve güncelleme notunda seni ilgilendiren bir şey yoksa acele etme.
• Uzun bir baskının ortasındaysan ya da yetiştirmen gereken bir iş varsa güncellemeyi sonraya bırak.
• Yeni bir sürüm çıktıktan hemen sonra kullanıcı yorumlarını birkaç gün takip etmek, beklenmedik sorunlara karşı iyi bir önlemdir.
• Yazıcının üzerinde değişiklik yaptıysan (farklı anakart, sensör, ekstrüder) üreticinin standart firmware'i bu değişikliklerle uyumsuz olabilir.

Kapalı ekosistem ve açık yapılı yazıcılar

Güncelleme yöntemi yazıcının türüne göre çok değişir.

• Kapalı ekosistemli yazıcılar: Güncellemeler genellikle yazıcının ekranından, telefon uygulamasından ya da üreticinin dilimleyicisinden tek tuşla yapılır. Kullanıcının dosya seçmesi ya da derlemesi gerekmez.
• Açık yapılı yazıcılar: Üretici hazır bir dosya sunabilir; bu dosya hafıza kartıyla ya da USB bağlantısıyla yüklenir. Bazı durumlarda firmware'i kendi yazıcına göre ayarlayıp derlemek gerekir.
• Klipper gibi sistemler: Ana yazılım ayrı bir küçük bilgisayarda çalışır, yazıcının kartında yalnızca basit bir ara yazılım bulunur. Güncellemeler çoğunlukla web arayüzünden yapılır.

İki yaygın açık kaynak firmware'i Klipper mı Marlin mi yazısında, iki yaklaşımın genel farkını açık kaynak mı kapalı ekosistem mi yazısında karşılaştırdık.

Güncellemeden önce: yedekleme

Güncelleme bazı ayarları sıfırlayabilir. Bu yüzden önce mevcut durumu kaydet.

• Ayarları not al: Z mesafesi, adım değerleri, PID ayarları, pressure advance gibi kalibrasyon değerlerini yaz ya da fotoğrafla. Pek çok yazıcıda bu değerler ekrandan ya da bir komutla görüntülenebilir.
• Ayar dosyalarını kopyala: Klipper gibi sistemlerde yapılandırma dosyalarını bilgisayarına indir.
• Mevcut sürümü bul: Gerekirse geri dönebilmek için şu anki firmware sürümünü ve dosyasını sakla.
• Dilimleyici profilini yedekle: Bazı güncellemeler profillerde değişiklik gerektirebilir.

Genel güncelleme adımları

Aşağıdaki adımlar geneldir. Yazıcına özel yöntemi mutlaka üreticinin resmi kılavuzundan ya da destek sayfasından takip et.

1. Sürüm notlarını oku. Nelerin değiştiğini, özel bir işlem gerekip gerekmediğini öğren.
2. Dosyayı yalnızca resmi kaynaktan indir. Forumlarda paylaşılan, kaynağı belli olmayan dosyaları kullanma. Yanlış model için hazırlanmış bir dosya kartı çalışmaz hale getirebilir.
3. Yazıcıyı hazırla. Baskı yapmıyor olsun, ısıtıcılar kapalı ve soğumuş olsun.
4. Güç kaynağından emin ol. Elektriğin kesilme ihtimali olan bir zamanda güncelleme yapma. Mümkünse yazıcıyı kesintisiz güç kaynağına bağla. Dizüstü bilgisayardan USB ile yükleme yapıyorsan bilgisayar da şarja takılı olsun.
5. Güncellemeyi başlat ve bekle. İşlem sürerken yazıcıyı kapatma, kabloyu çıkarma, hafıza kartını çekme ya da ekrana dokunup durma.
6. Yeniden başlatmayı bekle. Yazıcı açıldığında ekrandan yeni sürümü kontrol et.

Güç kesilirse ne olur?

Güncelleme sırasında elektrik kesilmesi en ciddi risktir. Yazılım yarım yazıldığında kart açılmayabilir ya da yalnızca boş bir ekran gösterebilir.

• Pek çok yazıcıda kurtarma yöntemi bulunur; örneğin hafıza kartından yeniden yükleme. Bu yöntemi önceden üreticinin destek sayfasından öğren.
• Kurtarma mümkün değilse kartın özel bir araçla yeniden programlanması gerekebilir. Bu iş için deneyimin yoksa üreticinin desteğine başvur.
• Bu yüzden fırtınalı havalarda, planlı kesinti duyurusu varken ya da prizin gevşek olduğunu bildiğin bir yerde güncelleme yapma.

Güncellemeden sonra

Güncelleme bitti diye hemen uzun bir baskıya başlama.

• Temel testler: Eksenleri sıfır noktasına gönder, nozulu ve tablayı ısıt, sıcaklıkların düzgün yükseldiğini ve sabit kaldığını izle.
• Seviyeleme ve Z mesafesi: Gerekirse yeniden yap.
• Kalibrasyon değerleri: Yedeklediğin değerlerle karşılaştır, sıfırlandıysa geri gir.
• Kısa bir test baskısı: İlk katmanın, ekstrüzyonun ve hareketin normal olduğunu gör.

Bazı güncellemeler titreşim bastırma ya da akış kalibrasyonunu yeniden yapmanı ister. Hangi testleri hangi sırayla yapacağını kalibrasyon baskıları yazısında anlattık.

Ekran, kamera ve ek modüller

Bazı yazıcılarda ana kartın yanında ekranın, çok renk ünitesinin ya da kamera modülünün de ayrı bir yazılımı bulunur. Kapalı ekosistemli yazıcılarda bunlar genellikle tek bir güncelleme paketiyle birlikte gelir. Açık yapılı yazıcılarda ise ekranın yazılımını ayrıca yüklemen gerekebilir.

• Ana kart ile ekran yazılımının sürümleri birbiriyle uyumlu olmalıdır. Biri güncellenip diğeri eski kalırsa menüler hatalı görünebilir.
• Ek modüllerin güncelleme sırasını üreticinin açıklamasına göre izle.
• Güncellemeden sonra bir modül tanınmıyorsa kablo bağlantılarını ve sürüm uyumunu kontrol et.

Risk özeti tablosu

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.