Üst Yüzeyde Delikler ve Pillowing: Nedenleri ve Çözümü

Üst yüzeyde delikler ve kabarık, yastık gibi pürüzler (pillowing), genellikle üst katman sayısının az olmasından, dolgu oranının düşük kalmasından ve üst katmanların yeterince soğutulmamasından kaynaklanır. En hızlı çözüm, dilimleyicide üst katman sayısını artırmak ve üst yüzey kalınlığını yükseltmektir. Sorun sürerse dolguyu biraz artır, parça soğutma fanını kontrol et ve eksik ekstrüzyon olup olmadığına bak.

Üst yüzey, parçanın en çok göze çarpan yüzlerinden biridir. Altında seyrek bir dolgu bulunduğu için ilk üst katman aslında boşluklar üzerinde köprü kurar. Bu köprüler sarkar, bir sonraki katman da bu düzensiz zemine oturur. Yeterli katman olmazsa sarkmalar düzelmeden yüzeye ulaşır ve delik ya da kabarıklık olarak görünür. Dilimleyicinin temel ayarları için katman yüksekliği ve doluluk oranı yazısına da göz atabilirsin.

Pillowing ve delik arasındaki fark

İki belirti birbirine yakındır ama nedenleri hafifçe ayrılır:

• Pillowing (yastıklanma): Üst yüzeyde dolgu kareleri arasında hafif kabarık, yastık gibi tümsekler görülür. Yüzey kapalıdır ama pürüzlüdür. Genellikle soğutma yetersizliği ve az üst katman birlikte etki eder.
• Delikler: Üst yüzeyde gerçek açıklıklar vardır, içeriden dolgu görünür. Genellikle az üst katman, düşük dolgu veya eksik ekstrüzyonun işaretidir.
• Şeritler arasında ince çizgi şeklinde boşluklar: Yüzey kapalı gibi ama şeritler birbirine kaynaşmamış. Bu çoğu zaman akış ayarının düşük olduğunu gösterir.

Hangi belirtiyi gördüğünü belirlemek, doğru ayarı bulmayı hızlandırır.

1. Üst katman sayısını artır

En etkili ve en basit çözüm budur. Dilimleyicilerde üst katmanlar ya sayı olarak ya da kalınlık (mm) olarak ayarlanır.

• Katman sayısı az ise ilk üst katmanların sarkmasını düzeltmeye fırsat kalmaz. Sayıyı artırdığında her yeni katman bir öncekinin kusurlarını örter.
• İnce katman yüksekliğiyle basıyorsan aynı kalınlığa ulaşmak için daha fazla katman gerekir. Bu yüzden kalınlık bazlı düşünmek daha güvenilirdir.
• Pek çok dilimleyici varsayılan profilinde makul bir değer kullanır; ama düşük dolgulu baskılarda bu değer yetmeyebilir.

Kesin bir değer vermek zordur, çünkü katman yüksekliği, dolgu ve malzemeye göre değişir. Pratik yol, üst katman sayısını birer birer artırıp küçük bir test parçası basmaktır.

2. Dolgu oranını ve desenini gözden geçir

Üst katmanlar dolgunun üzerine oturur. Dolgu çok seyrekse köprülenmesi gereken boşluklar büyür ve sarkma artar.

Bazı dilimleyicilerde "kademeli dolgu" ya da üst yüzeye yaklaştıkça dolguyu artıran benzeri seçenekler bulunur. Bu, parçanın içini seyrek bırakırken üst yüzeyin altını destekler. Dolgu desenlerinin farkları için dolgu desenleri yazısına bakabilirsin.

3. Soğutmayı kontrol et

Üst yüzeyin ilk katmanları, dolgunun boşlukları üzerinde köprü kurar. Köprü yapan plastik hızlı soğumazsa sarkar. Pillowing'in en sık nedenlerinden biri budur.

• PLA: Parça soğutma fanı genellikle yüksek çalışır. Fan açık mı, kanal doğru yöne bakıyor mu ve fan kanatlarına bir şey takılmış mı, kontrol et.
• PETG: Daha düşük fan hızıyla basılır; ama üst yüzeyde fanı biraz artırmak pillowing'i azaltabilir. Fazla fan ise katmanlar arası yapışmayı zayıflatır.
• ABS ve ASA: Fan genelde düşük tutulur, bu yüzden bu malzemelerde üst katman sayısını artırmak daha etkili bir yoldur.

Küçük parçalarda her katman çok kısa sürede biter ve plastik soğumaya fırsat bulamaz. Dilimleyicideki "minimum katman süresi" ayarı, yazıcıyı küçük katmanlarda yavaşlatarak soğumaya zaman tanır.

4. Akış ve eksik ekstrüzyon

Üst katman sayısı ve soğutma yeterli olduğu halde üst yüzeyde boşluklar varsa, yazıcı gerektiği kadar plastik vermiyor olabilir. Duvarlarda da incelik veya boşluk görüyorsan sorun büyük olasılıkla eksik ekstrüzyondur.

• Akış (flow) oranını kalibre et.
• Filament çapını ve nozulun kısmen tıkalı olup olmadığını kontrol et.
• Nemli filament de düzensiz akışa yol açar.

Ayrıntılı adımlar için eksik ekstrüzyon yazısını okuyabilirsin.

5. Üst yüzey için özel ayarlar

Delikleri giderdikten sonra üst yüzeyi daha da düzgün yapmak istersen:

• Üst yüzey hızı: Üst katmanları biraz daha yavaş basmak şeritlerin daha düzgün oturmasını sağlar.
• Üst yüzey deseni: Doğrusal desen yerine eşmerkezli veya farklı desenler, parçanın şekline göre daha temiz sonuç verebilir.
• Ütüleme (ironing): Nozul, son katmanın üzerinden çok az plastikle tekrar geçerek yüzeyi düzleştirir. Baskı süresini uzatır ama pürüzsüz bir üst yüzey verir. Ayrıntılar ütüleme (ironing) yazısında.

Hangi ayarı önce değiştirmeli?

Her seferinde tek bir ayarı değiştir ve aynı test parçasını yeniden bas. Böylece hangi değişikliğin işe yaradığını net görürsün.

Her çözümün bir bedeli var

Hangi ayarı seçeceğine karar verirken baskı süresi ve malzeme maliyetini de düşün:

• Üst katman sayısını artırmak: Az miktarda ek malzeme ve süre ister. Çoğu durumda en ucuz çözümdür.
• Dolguyu artırmak: Parçanın tamamına etki ettiği için malzeme ve süre belirgin şekilde artar. Yalnız gerektiğinde ve küçük adımlarla yap.
• Soğutmayı artırmak: Ek maliyeti yoktur, ama PLA dışındaki malzemelerde katman yapışmasını zayıflatabilir.
• Yavaşlamak ve ütüleme: Malzeme harcamaz, ama baskı süresini uzatır.

Bu yüzden önerilen sıra genellikle şöyledir: önce üst katman sayısını artır, sonra soğutmayı kontrol et, ardından dolguyu düşün. Dayanım da önemliyse duvar sayısı ve dolgu dengesini birlikte değerlendirmen gerekir.

Sorunu çözdüğün ayarları malzeme profiline kaydet; böylece her yeni baskıda aynı ayarları tekrar aramak zorunda kalmazsın.

Kısa kontrol listesi

1. Üst katman sayısını veya kalınlığını artır.
2. Dolgu oranı çok düşükse biraz yükselt.
3. Parça soğutma fanının çalıştığını ve doğru yöne üflediğini doğrula.
4. Küçük parçalar için minimum katman süresini kontrol et.
5. Akışı kalibre et ve eksik ekstrüzyonu ele.
6. İstersen ütüleme ile son yüzeyi düzleştir.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.