Warping Nedir? 3D Baskıda Köşe Kalkmasını Önlemenin Yolları

Warping, baskının köşelerinin ya da kenarlarının tabladan kalkarak yukarı doğru kıvrılmasıdır. Nedeni, plastiğin soğurken büzülmesi ve üst katmanların alt katmanları içe doğru çekmesidir. Önlemek için ilk katmanın tablaya iyi yapıştığından emin ol, tabla sıcaklığını malzemeye uygun tut, hava akımını kes, gerekiyorsa kapalı kasa kullan ve köşelere kenar (brim) ya da fare kulağı ekle.

Warping özellikle geniş ve düz tabanlı parçalarda, keskin köşelerde ve ABS, ASA, naylon gibi büzülmesi yüksek malzemelerde görülür. PLA'da daha az rastlanır ama soğuk ve hava akımlı bir odada PLA da köşe kaldırabilir. Bu yazıda nedenleri ve çözümleri sırayla ele alıyoruz.

Warping neden olur?

Plastik eridiğinde genleşir, soğurken de büzülür. Her yeni katman sıcak basılır ve soğurken altındaki katmanı kendine doğru çeker. Bu çekme kuvveti en çok köşelerde toplanır. İlk katmanın tablaya tutunma gücü bu kuvvetten zayıfsa köşe tabladan ayrılır ve yukarı kıvrılır.

Etkileyen başlıca etkenler:

• Malzemenin büzülme oranı: ABS, ASA ve naylon PLA'ya göre belirgin şekilde daha fazla büzülür.
• Sıcaklık farkı: Parçanın alt ve üst bölgeleri arasındaki sıcaklık farkı arttıkça çekme kuvveti artar.
• Hava akımı: Pencere, klima ya da vantilatör parçanın bir tarafını daha hızlı soğutur.
• Parçanın şekli: Uzun, düz ve keskin köşeli parçalar daha çok etkilenir.
• Zayıf ilk katman: Tablaya iyi yapışmamış bir ilk katman, küçük bir kuvvetle bile kalkar.

1. İlk katmanı sağlamlaştır

Warping'e karşı ilk savunma iyi bir ilk katmandır. Tabla temiz, seviye doğru ve Z mesafesi uygun olmalıdır.

• Tablayı izopropil alkolle temizle, yüzeye çıplak elle dokunma.
• Seviyeyi ve Z mesafesini test deseniyle kontrol et.
• İlk katmanı yavaş bas, ilk katmanda parça soğutma fanını kapalı tut.

Bu adımların ayrıntısı ilk katman yapışmıyor yazısında. İlk katman tutmuyorsa diğer önlemler sınırlı fayda sağlar.

2. Tabla sıcaklığını ayarla

Isıtmalı tabla, alt katmanların sıcak kalmasını ve büzülmenin yavaşlamasını sağlar. Her malzemenin önerilen bir tabla sıcaklığı aralığı vardır ve bu değer makaranın etiketinde yazar.

• Etiketteki aralığın içinde kal, aralığın ortasından başla.
• Çok sıcak tabla PLA gibi malzemelerde alt katmanların yumuşamasına ve fil ayağına yol açabilir.
• Baskıyı başlatmadan önce tablanın tamamen ısınması için birkaç dakika bekle; büyük tablalarda kenarlar ortadan daha geç ısınabilir.

3. Hava akımını kes ve kasa kullan

Dengesiz soğuma warping'in en sinsi nedenidir.

• Yazıcıyı pencere, kapı, klima ve vantilatörden uzak bir yere koy.
• ABS, ASA ve naylon basıyorsan kapalı kasa kullan. Kasa, yazıcının çevresindeki havayı ısıtır ve parçanın daha dengeli soğumasını sağlar.
• Kapalı kasa yoksa yazıcının çevresine basit bir siper ya da karton kutu bile fark yaratabilir; ama ısıtıcıya ve elektronik parçalara yakın yanıcı malzeme koyma.

ABS ve ASA basarken çıkan buhar nedeniyle odanın havalandırılması da önemlidir. Kasa ve havalandırmayı birlikte planlamak için 3D yazıcı kapalı kasa ve havalandırma yazısına bakabilirsin. Malzemenin genel özellikleri için ABS filament nedir yazısı yardımcı olur.

4. Parça soğutma fanını ayarla

Fan, PLA için genelde faydalıdır ama büzülmesi yüksek malzemelerde warping'i artırabilir.

Bu tablo genel bir yaklaşımdır; filament üreticisinin önerileri esas alınır.

5. Kenar (brim) ve fare kulağı ekle

Dilimleyicide birkaç tıklamayla eklenen yardımcı yapılar tabla temasını artırır:

• Kenar (brim): Parçanın çevresine basılan ince ve geniş bir halkadır. Köşelerdeki temas alanını büyütür. Baskıdan sonra elle ya da bıçakla ayrılır.
• Fare kulağı: Yalnızca köşelere eklenen küçük yuvarlak disklerdir. Kenara göre daha az malzeme kullanır ve temizlemesi kolaydır. Bazı dilimleyicilerde bu iş için hazır seçenek ya da eklenti bulunur; yoksa modele ince silindirler ekleyerek aynı etkiyi elde edebilirsin.
• Taban (raft): Parçanın altına basılan kalın bir platformdur. Çok zor malzemelerde ya da bozuk tablalarda işe yarar ama alt yüzeyi pürüzlü bırakır ve daha çok malzeme harcar.

6. Tasarımda önlem al

Model aşamasında yapılan küçük değişiklikler warping'i belirgin şekilde azaltır:

• Keskin köşeleri yuvarlat. Yuvarlatılmış köşelerde çekme kuvveti tek bir noktada toplanmaz.
• Geniş düz tabanlardan kaçın. Mümkünse tabanı küçük ayaklara ya da halkalara böl.
• Parçayı farklı yönde yatır. Bazen parçayı döndürmek tabla üzerindeki uzun kenarı kısaltır.
• Büyük parçaları böl. Uzun ve düz bir parçayı iki ya da üç parçaya ayırıp sonra birleştirmek, tek parça basmaktan daha az çarpılma riski taşır.

Bu tür kuralların toplu listesi için baskıya uygun tasarım kuralları yazısına göz atabilirsin.

7. Doluluk ve duvar ayarları

Çok yoğun doluluk ve kalın duvarlar parçada daha fazla malzeme ve daha fazla büzülme demektir. Dayanım gerekmiyorsa doluluk oranını düşürmek ve gereğinden kalın duvar kullanmamak çekme kuvvetini azaltır. Doluluk desenlerinin bir kısmı da diğerlerine göre daha az iç gerilim oluşturur; bu konuda dilimleyicinin seçeneklerini deneyebilirsin.

Warping ile katman ayrılmasını karıştırma

Warping tabla seviyesinde, köşelerin kalkmasıyla görülür. Aynı büzülme kuvveti parçanın daha yukarısında katmanları birbirinden ayırıyorsa buna katman ayrılması denir ve çözümü biraz farklıdır. O durum için katman ayrılması ve çatlama yazısına bakabilirsin.

Kontrol listesi

1. Tabla temiz, seviye ve Z mesafesi doğru mu?
2. Tabla sıcaklığı etiketteki aralıkta mı?
3. Yazıcı hava akımından uzakta mı?
4. ABS, ASA ya da naylon için kasa var mı?
5. Fan malzemeye uygun ayarlı mı?
6. Köşelere kenar ya da fare kulağı eklendi mi?
7. Modelde keskin köşeler yuvarlatılabilir mi?

Warping çoğu zaman tek bir ayarla değil, birkaç önlemin birlikte uygulanmasıyla çözülür. En basitinden başla ve her değişiklikten sonra küçük bir test parçası bas.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.