3D Baskıda Sivilce ve Dikiş İzi (Z Seam) Nasıl Giderilir?

3D baskının yüzeyindeki küçük kabarcıklar ve sivilceler (blob, zit) ile dikey bir çizgi halinde uzanan dikiş izi (Z seam), nozulun her katmanda duvara başlayıp bitirdiği noktalarda biriken fazla plastikten kaynaklanır. Dikiş izini tamamen yok etmek mümkün değildir, ama dilimleyicide dikiş konumunu doğru seçerek, wipe ve coasting gibi ayarları kullanarak ve geri çekmeyi düzenleyerek belirgin şekilde azaltabilirsin. Yüzeyin her yerine dağılmış sivilceler ise çoğu zaman nemli filament ya da fazla ekstrüzyon işaretidir.

FDM yazıcı her katmanda dış duvarı kesintisiz bir döngü olarak basar. Döngünün başladığı ve bittiği nokta, yazıcının geri çekme yaptığı, durduğu ve bir sonraki katmana geçtiği yerdir. Bu kısa duraklamada nozuldan bir miktar plastik sızar ya da başlangıçta eksik plastik çıkar. Katmanlar üst üste geldiğinde bu noktalar dikey bir çizgi oluşturur. Diğer yüzey kusurları için 3D baskı hataları yazısına bakabilirsin.

Belirtiyi tanı

• Dikey çizgi halinde dikiş izi: Parçanın bir yüzünde, alttan üste uzanan ince bir çizgi veya hafif kabarıklık. Bu, dikişlerin aynı noktada hizalandığını gösterir.
• Yüzeye dağılmış sivilceler: Rastgele yerlerde küçük topaklar. Dikiş konumu rastgele seçilmişse ya da nem ve fazla ekstrüzyon varsa görülür.
• Dikiş noktasında küçük çukur veya boşluk: Plastik başlangıçta yetersiz kalıyordur; geri çekme sonrası doldurma (prime) eksik olabilir.

1. Dikiş konumunu seç

Dilimleyicilerin çoğu dikiş konumu için birkaç seçenek sunar. Adları programa göre değişse de mantık aynıdır:

Köşeli parçalarda dikişi bir köşeye gizlemek çoğu zaman en temiz sonucu verir. Silindir gibi köşesiz parçalarda ise dikişi arka yüze koymak veya bazı dilimleyicilerdeki "dikiş boyama" aracıyla elle çizmek iyi bir yoldur.

Rastgele seçeneği çizgiyi yok eder ama kusuru yüzeyin geneline yayar. Bu çoğu durumda tek bir düzgün çizgiden daha kötü görünür.

2. Geri çekme ayarını kontrol et

Geri çekme, nozul dur-kalk yaparken plastiğin sızmasını önler. Yanlış ayar dikişi büyütür:

• Geri çekme yetersizse dikiş noktasında fazla plastik sızar ve kabarık bir sivilce oluşur.
• Geri çekme fazlaysa veya geri doldurma (prime) eksikse başlangıçta plastik yetmez ve küçük bir çukur kalır.
• Bazı dilimleyicilerde geri çekme sonrası "ek doldurma" ayarı vardır; çukur görüyorsan bunu çok küçük bir değerle dene.

Geri çekme ayarlarını ipliklenmeyle birlikte düşünmek gerekir. Ayrıntılar ipliklenme (stringing) yazısında.

3. Wipe ve coasting

Bu iki ayar dikişi küçültmek için tasarlanmıştır:

• Wipe (silme): Duvar bittikten sonra nozul, plastik çıkarmadan kısa bir mesafe duvarın üzerinde veya içinde ilerler. Bu hareket nozulun ucundaki plastiği siler ve topak oluşmasını önler.
• Coasting (boşta kayma): Duvarın son birkaç milimetresinde ekstrüzyon erken kesilir. Nozuldaki basınç bu son kısmı doldurur ve döngü bittiğinde sızacak fazla plastik kalmaz.

Coasting'i aşırı kullanmak, dikiş noktasında boşluk bırakır. Küçük değerlerle başla ve test parçasıyla sonucu gözle. Wipe genellikle daha güvenli bir başlangıçtır.

4. Duvar sırası ve hız

• Dış duvarı son basmak: Pek çok dilimleyici önce iç duvarları, sonra dış duvarı basar. Bu sıra, dış duvarın daha temiz görünmesini sağlar ve dikiş genellikle daha az belirgin olur.
• Dış duvar hızı: Dış duvarı daha yavaş basmak, nozulun hız değişimlerinde oluşan basınç farklarını azaltır.
• Basınç dengeleme: Bazı yazıcılarda "pressure advance" veya "linear advance" adıyla bilinen bir özellik vardır. Hızlanma ve yavaşlamalarda plastik basıncını dengeler, dikiş ve köşe kabarıklıklarını azaltır. Ayarı yazıcının belgelerine göre kalibre et.

5. Yüzeye dağılmış sivilceler: nem ve fazla ekstrüzyon

Sivilceler dikişle ilgisiz, rastgele yerlerde çıkıyorsa iki şüpheli öne çıkar:

• Nemli filament: Filament nem çektiyse içindeki su nozulda buhara dönüşür, küçük patlamalar yapar ve yüzeyde kabarcık bırakır. Basarken çıtırtı sesi duyuyor veya ince buhar görüyorsan filamenti kurut. Ayrıntılar filament nasıl kurutulur yazısında.
• Fazla ekstrüzyon: Nozul gerekenden fazla plastik veriyorsa fazlası bir yerde birikir. Akış oranını kalibre etmek için fazla ekstrüzyon yazısına bakabilirsin.

Nozul sıcaklığının gereğinden yüksek olması da plastiğin daha akışkan olmasına ve sızmanın artmasına yol açar. Sıcaklığı etiketteki aralığın içinde, biraz aşağı çekmeyi dene.

Ayarları test etmenin pratik yolu

Dikiş ayarlarını büyük bir parçada denemek zaman ve malzeme kaybıdır. Bunun yerine küçük bir test modeli kullan:

• Bir silindir ve bir küp içeren kısa bir test parçası, hem köşeli hem kavisli yüzeyde dikişi gösterir.
• Her denemede yalnız tek bir ayarı değiştir: önce dikiş konumu, sonra wipe, ardından geri çekme.
• Sonuçları yan yana koyup aynı ışık altında karşılaştır. Dikiş izi, yandan gelen ışıkta çok daha net görünür.

Hızlı baskı profillerinde dikiş daha belirgin olabilir, çünkü nozul her duvarın sonunda yüksek hızdan aniden durur. Bu durumda dış duvar hızını düşürmek ve basınç dengelemeyi kalibre etmek genellikle en büyük farkı yaratır.

Baskı sonrası temizlik

Ayarlar ne kadar iyi olursa olsun küçük bir dikiş izi kalabilir. Görünüm önemliyse:

• İnce bir maket bıçağıyla kabarıklığı dikkatle tıraşla. Bıçağı her zaman kendinden uzağa doğru kullan.
• İnce zımparayla hafifçe düzle.
• Boyanacak parçalarda astar ve dolgu macunu dikişi tamamen kapatır.

Bulduğun dikiş ve geri çekme ayarlarını malzeme profiline kaydet; farklı filamentlerde küçük farklar olabileceğini de unutma.

Kısa kontrol listesi

1. Dikiş konumunu köşe, arka yüz veya elle boyanan bir noktaya al.
2. Rastgele dikişi yalnız gerçekten gerekirse kullan.
3. Geri çekme ve geri doldurmayı kontrol et.
4. Wipe ayarını aç, coasting'i küçük değerlerle dene.
5. Dış duvar hızını düşür, basınç dengelemeyi kalibre et.
6. Rastgele sivilceler için filamenti kurut ve akışı kontrol et.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.