Fazla Ekstrüzyon: Akış Oranı ve Filament Çapı Nasıl Ayarlanır

Fazla ekstrüzyon, yazıcının olması gerekenden daha fazla plastik basmasıdır; yüzeyde taşmalar ve topaklar, dalgalı üst katmanlar, olması gerekenden büyük ölçüler ve sıkışan delikler en tipik belirtileridir. En sık nedenler yüksek akış oranı, dilimleyicide yanlış girilmiş filament çapı, yanlış ekstrüder kalibrasyonu ve aşırı yüksek nozul sıcaklığıdır. Çözüm için önce filament çapını ölç, ardından akış oranını bir kalibrasyon testiyle ayarla.

Fazla ekstrüzyon eksik ekstrüzyon kadar dikkat çekmez, çünkü parça sağlam görünür. Ama ölçüler tutmaz, parçalar birbirine geçmez ve yüzey kalitesi düşer. Bu yazıda belirtileri, nedenleri ve akış oranını doğru ayarlamayı anlatıyoruz.

Belirtiler

• Taşmalar ve topaklar: Yüzeyde fazla plastiğin biriktiği kabarıklıklar.
• Dalgalı ya da pürüzlü üst yüzey: Üst katmanlarda plastik taşacak yer bulamaz ve sırtlar oluşturur.
• Nozulun yüzeye sürtmesi: Nozul, fazla plastikle yükselen yüzeye değer, iz bırakır ve hatta parçayı yerinden oynatabilir.
• Büyük dış ölçüler, küçük delikler: Duvarlar kalınlaşır, delikler daralır, geçme parçalar birbirine girmez.
• Keskin olmayan köşeler ve detaylar: İnce detaylar fazla plastikle dolar.
• Fil ayağı: İlk katmanların yanlara taşması da fazla akışla artabilir.

Yüzeydeki küçük topakların tek nedeni fazla ekstrüzyon değildir; dikiş yerlerindeki izler için yüzeyde sivilce ve dikiş izi yazısına bakabilirsin.

Fazla mı, eksik mi?

Bazen iki sorun birbirine karıştırılır. Aşağıdaki tablo kabaca ayırt etmene yardım eder:

Eksik ekstrüzyon belirtilerini görüyorsan eksik ekstrüzyon yazısındaki teşhis adımları daha uygundur.

Neden olur?

Yüksek akış oranı

Dilimleyicide akış oranı ya da ekstrüzyon çarpanı denilen bir ayar vardır. Bu değer yazıcının hesapladığı plastik miktarını belirli bir oranda artırır ya da azaltır. Değer gereğinden yüksekse her çizgi biraz fazla basılır.

Yanlış filament çapı

Dilimleyici, basılacak plastik hacmini filament çapına göre hesaplar. Gerçek filament, girilen değerden kalınsa yazıcı fark etmeden fazla plastik basar. Filament üreticileri belirli bir çap toleransı verir; kalitesiz filamentlerde gerçek çap bu toleransın dışına çıkabilir.

Yanlış ekstrüder kalibrasyonu

Yazıcının, motorun bir turunda ne kadar filament ittiğini bildiği ayar yanlışsa her baskıda fazla filament itilir. Bu ayar genelde fabrikada doğru gelir; ama ekstrüder değiştirildiyse ya da yazılım güncellendiyse kontrol etmek gerekir.

Yüksek sıcaklık

Çok yüksek nozul sıcaklığı plastiği fazla akışkan yapar, sızıntıyı ve taşmayı artırır. Doğrudan fazla ekstrüzyona neden olmasa da belirtileri ağırlaştırır.

1. Filament çapını ölç

Kumpasla filamentin çapını makara boyunca birkaç farklı noktadan ölç. Her noktada filamenti biraz döndürüp iki yönden ölçmek, filamentin oval olup olmadığını da gösterir.

• Ölçümlerin ortalaması dilimleyicideki değerden belirgin şekilde farklıysa dilimleyicideki değeri güncelle.
• Ölçümler arasında büyük farklar varsa sorun filamentin kendisindedir; ayarla tamamen çözülemez.

2. Akış oranını kalibre et

Akış oranını ayarlamanın birkaç yaygın yöntemi vardır:

• Tek duvarlı küp: Doluluğu ve üst yüzeyi olmayan, tek duvarlı bir küp basılır. Duvar kalınlığı kumpasla ölçülür ve dilimleyicideki çizgi genişliğiyle karşılaştırılır. Ölçülen değer daha kalınsa akış oranı düşürülür.
• Akış testi modelleri: Pek çok dilimleyicide farklı akış oranlarıyla basılan küçük test parçaları üreten hazır bir kalibrasyon aracı bulunur. Üst yüzeyi en düzgün görünen parçanın değeri seçilir.
• Üst yüzeyi gözle değerlendirmek: Üst yüzeyde sırtlar varsa akışı küçük adımlarla düşür, delikler belirmeye başlarsa biraz geri al.

Akış oranını her seferinde küçük adımlarla değiştir. Bu testlerin ayrıntıları için kalibrasyon baskıları yazısına göz atabilirsin.

3. Ekstrüder kalibrasyonunu kontrol et

Akış oranıyla oynamadan önce ekstrüderin doğru miktarda filament ittiğinden emin olmak iyi bir alışkanlıktır. Yaygın yöntem, filament üzerine işaret koyup belirli bir uzunluk itmek ve gerçekte itilen miktarı ölçmektir. Ayarın adı ve değiştirilme yöntemi yazıcının yazılımına göre değişir; kılavuzu esas al.

Ekstrüder kalibrasyonu yazıcı genelindeki bir düzeltmedir. Akış oranı ise genelde filament ya da profil bazında ayarlanır. Önce ekstrüderi doğru ayarlayıp sonra her filament için akışı ince ayarlamak en temiz yaklaşımdır.

4. Sıcaklığı gözden geçir

Etiketteki aralığın üst sınırında basıyorsan sıcaklığı biraz düşürmek taşmayı ve topaklanmayı azaltabilir. Sıcaklık kulesiyle en uygun değeri bulmak en güvenilir yoldur. Üreticinin etiketi esas alınır.

Her filament için ayrı akış

Aynı türde olsa bile farklı marka ve renklerdeki filamentler biraz farklı akabilir. Bir makarada mükemmel çalışan akış oranı, başka bir makarada hafif taşmaya ya da boşluğa yol açabilir.

• Dilimleyicide her filament için ayrı bir profil oluştur ve akış oranını o profile kaydet.
• Yeni bir makaraya geçtiğinde kısa bir üst yüzey testi basmak, sorunu baskının ortasında fark etmekten daha az zaman alır.
• Parlak katkılı, mat ya da dolgulu filamentler standart olanlardan farklı davranabilir; bu filamentlerde akışı ayrıca kontrol et.

Ölçüler hâlâ tutmuyorsa

Akış doğru ayarlandığı halde ölçüler tutmuyorsa sorun başka yerde olabilir:

• Delikler genelde modeldeki ölçüden biraz küçük çıkar; bu yalnızca akıştan değil, yuvarlak şekillerin basılma biçiminden de kaynaklanır.
• İlk katman taşmaları alt kenarı genişletir. Bunun için fil ayağı yazısına bak.
• Malzemenin büzülmesi, özellikle ABS ve ASA'da, ölçüleri etkiler.

Ölçü sorunlarını sistematik olarak çözmek için ölçüler tutmuyor yazısındaki adımları izleyebilirsin.

Kontrol listesi

1. Filament çapı ölçüldü ve dilimleyiciye doğru girildi mi?
2. Ekstrüder doğru miktarda filament itiyor mu?
3. Akış oranı bir testle ayarlandı mı?
4. Sıcaklık etiketteki aralığın içinde mi?
5. Ölçü sorunu yalnızca alt kenarda mı, yoksa her yerde mi?

Akış oranını bir kez doğru ayarladıktan sonra her yeni filament markası ya da türü için kısa bir kontrol yapman yeterlidir.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.