Ekstrüder Tık Tık Ses Yapıyor: Dişli Atlamasının 4 Nedeni

Ekstrüderden gelen tık tık sesi, çoğu zaman dişlinin filamenti itemeyip geri atladığını gösterir. Bunun en yaygın nedenleri kısmi nozul tıkanması, malzemeye göre düşük nozul sıcaklığı, ilk katmanda nozulun tablaya fazla yakın olması ve ekstrüder gerginliğinin yanlış ayarlanmasıdır. Çözüm, önce nozuldan serbestçe filament akıp akmadığını kontrol etmek, ardından sıcaklık, Z mesafesi ve gerginliği sırayla gözden geçirmektir.

Ekstrüder, filamenti bir dişli ya da dişli çifti ile kavrayıp sıcak uca doğru iter. Önündeki direnç dişlinin kavrama gücünü aştığında dişli filamentin üzerinde kayar ya da motor adım kaçırır; o kısa geri tepme, duyduğun tık sesidir. Ses tek başına bir arıza değil, bir belirtidir. Sonucunda genellikle eksik basılmış katmanlar, ince ve kopuk şeritler görülür. Genel tablo için 3D baskı hataları yazısına da göz atabilirsin.

Ses nereden geliyor, önce bunu ayırt et

Her tıkırtı ekstrüderden gelmez. Sorunu doğru yerde aramak için kısa bir ayrım yap:

• Ekstrüder motorunun yanından, düzenli aralıklarla geliyorsa: Büyük olasılıkla dişli atlamasıdır.
• Yalnız geri çekme (retraction) sırasında, hızlı ve kısa geliyorsa: Normal çalışma sesi olabilir; bazı ekstrüderler geri çekmede hafif tık sesi çıkarır.
• Eksenler hareket ederken, kafa veya tabla bir yöne giderken geliyorsa: Kayış, kasnak ya da eksen motoru tarafına bak. Bu durum katman kayması ile ilişkili olabilir.
• Yalnız ilk katmanda geliyor, sonra kesiliyorsa: Nozul tablaya fazla yakındır.

Baskı sırasında ekstrüdere bakarak dişlinin bir an geri döndüğünü veya filamentin titrediğini görebilirsin. Bazı ekstrüderlerde dişliye bağlı küçük bir gösterge çark vardır; çarkın düzensiz dönmesi atlamayı netleştirir.

1. Kısmi tıkanmayı kontrol et

En sık neden, nozulun kısmen tıkanmasıdır. Plastik akıyor ama gereken hızda akamıyorsa dişli zorlanır.

Basit test: Nozulu malzemenin baskı sıcaklığına getir ve yazıcının menüsünden birkaç santimetre filament it. Sağlıklı bir nozulda filament düz, kesintisiz ve dik bir şekilde aşağı akar. Şu belirtiler tıkanmaya işaret eder:

• Filament yana kıvrılarak, ince ya da kesik kesik çıkıyor.
• Elle itmek için olağandan fazla güç gerekiyor.
• Hiç plastik çıkmıyor ve dişli sürekli tıklıyor.

Tıkanmayı açma yöntemleri (soğuk çekme, nozul değişimi vb.) nozul tıkanması yazısında adım adım anlatılıyor. Eski ve aşınmış nozulu yenisiyle değiştirmek de çoğu zaman en hızlı çözümdür.

2. Nozul sıcaklığını gözden geçir

Plastik yeterince erimezse akmaya direnç gösterir ve dişli atlar. Özellikle hızlı baskılarda bu daha belirgindir, çünkü saniyede eritilmesi gereken plastik miktarı artar.

• Filament etiketindeki sıcaklık aralığına bak. Alt sınıra yakın basıyorsan sıcaklığı küçük adımlarla (örneğin 5 derece) artır.
• Baskı hızını yükselttiysen sıcaklığı da biraz artırman gerekebilir ya da hızı geri düşür.
• Termistör yanlış okuyorsa ekranda doğru görünen sıcaklık gerçekte düşük olabilir. Ani değişen ya da tutarsız okumalar varsa termistörü kontrol ettir.

Genel sıcaklık aralıkları malzemeye ve üreticiye göre değişir; her zaman makaranın etiketi esas alınır.

3. İlk katmanda Z mesafesi çok yakın mı?

Nozul tablaya fazla yakınsa plastiğin çıkacak yeri kalmaz. Nozul ucu adeta tablaya bastırılır ve ekstrüder bu dirence karşı itmeye çalışırken tıklar. Bu sorun genelde yalnız ilk bir iki katmanda olur.

• İlk katman şeffaf, ezik ya da hiç basılmamış gibi görünüyorsa Z mesafesini küçük adımlarla artır.
• Seviyeleme bozulduysa sorun tablanın yalnız bir bölgesinde görülebilir.

Doğru ilk katman ayarı için ilk katman yapışmıyor yazısındaki test yöntemi işine yarar.

4. Ekstrüder gerginliğini ayarla

Pek çok ekstrüderde dişlinin filamenti ne kadar sıkı kavradığını belirleyen bir yay ve ayar vidası bulunur.

Ekstrüderden çıkan filament parçasını incele. Dişler filamenti oyup bir çukur açmışsa (öğütme, "grinding"), dişli uzun süre aynı noktada dönmüş demektir. Bu çoğu zaman gerginlikten değil, önündeki dirençten kaynaklanır; yine de tıkanmayı giderdikten sonra gerginliği kontrol et.

Esnek filamentlerde (TPU gibi) gerginlik daha düşük tutulur, çünkü yüksek baskı filamenti ezip büker.

5. Diğer olası nedenler

Temel dört neden ortadan kalktığı halde ses sürüyorsa şunları da kontrol et:

• Kirli dişli: Dişlilerin arasına filament tozu dolar ve kavrama zayıflar. Küçük bir fırçayla temizle.
• Isı sürünmesi: Hotend fanı yetersizse filament soğuk bölgede yumuşar ve sıkışır. Belirtiler ve çözüm ısı sürünmesi yazısında.
• Makara direnci: Makara dolaşmışsa veya tutucu sıkışıyorsa ekstrüder filamenti çekmekte zorlanır. Makaranın serbestçe döndüğünden emin ol.
• Uzun ya da kıvrımlı besleme borusu: Bowden tipi yazıcılarda keskin dönüşler ek sürtünme yaratır.
• Akış hızı sınırı: Sıcak uç her baskı hızında yeterli plastiği eritemez. Hızlı baskı profilleri sıcak ucun kapasitesini aşıyorsa hızı veya hacimsel akış sınırını düşür.
• Nemli filament: Nem buhara dönüşüp akışı düzensizleştirir. Gerekirse filamenti kurut.

Ses ne zaman başladı? İpucu oradadır

Sorunun başladığı anı hatırlamak, aramayı çok kısaltır:

• Yeni bir makaraya geçtikten sonra başladıysa: Filamentin çapı, sıcaklık ihtiyacı ya da nem durumu farklı olabilir. Etiketteki sıcaklığı kontrol et ve filamenti kurutmayı dene.
• Nozul değişiminden sonra başladıysa: Nozul tam sıkılmamış ya da sıcak uç yanlış monte edilmiş olabilir. Plastik dişlerin arasından sızıyorsa montajı kontrol et.
• Baskı profilini hızlandırdıktan sonra başladıysa: Sıcak ucun eritme kapasitesi aşılıyordur. Hızı veya akışı geri düşür.
• Uzun bir baskının ortasında başladıysa: Isı sürünmesi ya da yavaş biriken bir tıkanma olasıdır.

Ekstrüder dişlisi veya yayı zamanla aşınabilir. Yukarıdaki adımlardan sonra sorun sürüyorsa, dişlilerdeki aşınmayı ve plastik ekstrüder gövdesinde çatlak olup olmadığını kontrol et.

Hızlı kontrol listesi

1. Sesin gerçekten ekstrüderden geldiğini doğrula.
2. Nozuldan elle filament it; akış düz ve kolay mı bak.
3. Sıcaklığı etiketteki aralıkta, gerekirse biraz yukarıda tut.
4. İlk katmanda Z mesafesini kontrol et.
5. Ekstrüder gerginliğini ve dişli temizliğini kontrol et.
6. Hotend fanının çalıştığından emin ol.
7. Makaranın ve besleme yolunun serbest olduğunu kontrol et.

Her değişiklikten sonra kısa bir test baskısı yap ve yalnız tek bir ayarı değiştir. Böylece sorunu hangi adımın çözdüğünü bilirsin.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.