Isıyla Gömülen Insert Nasıl Takılır? Delik Ölçüsü ve İpuçları

Isıyla gömülen insert, dışı tırtıllı, içi vida dişli küçük bir pirinç parçadır. Havyayla ısıtılıp baskıdaki deliğe bastırılır, çevresindeki plastik erir ve soğuyunca insert yerine kilitlenir. Böylece plastiğe doğrudan vida açmak yerine, defalarca sökülüp takılabilen sağlam bir metal diş elde edersin. Doğru delik ölçüsü, uygun bir havya ucu ve düzgün bir tasarımla işlem birkaç saniye sürer.

Plastiğe doğrudan açılan dişler birkaç sökme takmadan sonra yalama olur. Kutular, kapaklar, fikstürler ve sık bakım gerektiren parçalarda bu ciddi bir sorundur. Insert ve somun cebi bu sorunun iki yaygın çözümüdür. Bu yazıda ikisini de adım adım anlatıyoruz.

Insert mi, somun cebi mi, doğrudan vida mı?

Üç yöntemin de yeri vardır. Seçimi parçanın ne sıklıkla sökülüp takılacağı ve ne kadar yük taşıyacağı belirler.

Ne gerekir?

• Insert seti: M2, M2,5, M3, M4 gibi farklı vida ölçülerinde, farklı boylarda inserter bulunur. Başlamak için bir M3 seti çoğu işi görür.
• Havya: Sıcaklığı ayarlanabilen bir havya işini kolaylaştırır.
• Insert ucu: Insert ölçüsüne uygun, ucu insertin içine oturan özel bir uçtur. Sivri lehim ucu da iş görür ama insert eğik girmeye daha yatkındır.
• Düz bir yüzey: Insert yerleştikten sonra üstünü hizalamak için metal bir düz parça işe yarar.

Delik ölçüsü nasıl belirlenir?

Delik, insertin dış çapından biraz küçük olmalıdır. Arada kalan plastik eriyip tırtılların arasına dolar ve insertin dönmesini, çıkmasını engeller.

• En doğru kaynak insert üreticisinin tablosudur. Üreticiler her insert için önerilen delik çapını ve derinliğini verir. Aynı M3 insert, farklı markalarda farklı dış çapta olabilir.
• Delik derinliği insert boyundan biraz fazla tutulur. Eriyen plastiğin bir kısmı aşağı itilir; altta boşluk yoksa insert tam oturmaz.
• Hafif konik delik insertin düz girmesine yardım eder. Bazı inserter da zaten konik dış yüzeyle üretilir.
• Deliğin ağzına küçük bir pah eklemek, insertin başlangıçta yerine oturmasını kolaylaştırır.

FDM baskıda delikler çoğu zaman modeldekinden biraz dar çıkar. Bu yüzden yeni bir insert türüyle çalışmaya başlamadan önce birkaç farklı çapta delik içeren küçük bir test parçası basmak en sağlıklı yoldur. Ölçü sapmalarının nedenleri için ölçüler tutmuyor yazısına bakabilirsin.

Insert nasıl yerleştirilir?

1. Havyaya insert ucunu tak ve ısıt. Sıcaklık, kullandığın malzemenin baskı sıcaklığına yakın ya da biraz üstünde tutulur; çok yüksek sıcaklık plastiği gereğinden fazla eritir.
2. Inserti deliğin ağzına, düzgün tarafı yukarıda olacak şekilde koy.
3. Havya ucunu insertin içine yerleştir ve hafif bir baskıyla, dik tutarak bastır. Zorlamana gerek yoktur; insert ısındıkça kendiliğinden aşağı kayar.
4. Insert yüzeye neredeyse hizalandığında havyayı çek.
5. Plastik hâlâ yumuşakken düz bir metal parçayla insertin üstüne kısa bir süre bastır. Böylece insert yüzeyle aynı hizada ve dik kalır.
6. Parçanın soğumasını bekle, ardından vidayı dene.

Insert eğik girdiyse plastik hâlâ sıcakken havyayla düzeltmeye çalışabilirsin. Soğuduktan sonra düzeltmek zordur; çoğu zaman inserti tekrar ısıtıp çıkarmak gerekir.

Güvenlik

Havya ucu ve insert yanmaya yol açacak kadar sıcaktır. Insert yerleştikten sonra da bir süre sıcak kalır. Inserti parmakla tutma, gerekirse cımbız kullan. Havyayı her zaman standına koy ve eriyen plastikten çıkan dumanı solumamak için ortamı havalandır.

Somun cebi: havyasız alternatif

Somun cebi, parçanın içine bir altıgen somunun oturacağı boşluk tasarlamaktır. Vida bir taraftan girer, somun diğer tarafta cebin içinde dönmeden durur.

• Altıgen cep: Somunun dönmesini engeller. Cep, somunun köşeden köşeye ölçüsüne göre biraz pay bırakılarak çizilir.
• Yandan sürgülü cep: Somun parçanın yanından yuvaya kaydırılır. Arkası kapalı parçalarda işe yarar.
• Baskı sırasında gömme: Dilimleyicide belirli bir katmanda duraklatma ekleyip somunu cebe koyar, baskıyı sürdürürsün. Somun böylece parçanın içinde tamamen kapalı kalır. Duraklatma ekleme mantığı katmanda renk değiştirme yazısındaki yöntemle aynıdır.

Somun cebinde ölçü payı önemlidir. Cep çok darsa somun girmez, çok genişse somun döner. Yine küçük bir test parçası en hızlı çözümdür.

Tasarım ipuçları

Insert ya da somun için iyi tasarlanmış bir yuva, işin yarısıdır.

• Et kalınlığı: Insert deliğinin çevresinde yeterli plastik bırak. İnce duvarlı bir yuva, insert ısıyla girerken çatlayabilir ya da şişebilir.
• Duvar sayısı: Dilimleyicide insert deliği çevresindeki duvar (çevre) sayısını artırmak, dolgu yerine dolu plastik sağlar ve tutunmayı güçlendirir. Bu ayarın dayanıma etkisi sağlam parça basmak yazısında anlatılıyor.
• Baskı yönü: Insertin ekseni katmanlara dik olduğunda, yani insert yukarıdan aşağıya girdiğinde tutunma genelde daha iyidir. Yandan giren insertlerde çekme kuvveti katman aralarına biner. Konu baskı yönü ve dayanım yazısında ayrıntılı.
• Vida boyu: Vida insertin dibinden taşmamalı. Taşarsa insertin altındaki plastiği iter ve inserti yerinden oynatabilir.

Sık yapılan hatalar

• Fazla sıcak havya: Plastik akar, delik çevresinde taşma ve şişme olur, insert batar.
• Fazla bastırmak: Insert hedeflenen derinliği geçer ve yüzeyin altına gömülür.
• Çok geniş delik: Insert tutunmaz ve vida sıkılırken döner.
• Çok dar delik: Fazla plastik erir ve insertin içine dolup dişleri kapatabilir.
• Dolgu üstüne insert: Delik çevresinde yalnız seyrek dolgu varsa insert tutunacak malzeme bulamaz.

Hangi malzemenin bu işe daha uygun olduğu da önemlidir. PLA, PETG ve ABS ile insert yaygın olarak kullanılır; malzemelerin genel farkları için PLA, PETG, ABS ve TPU karşılaştırması yazısına göz atabilirsin.

Özet kontrol listesi

1. Insert üreticisinin önerdiği delik çapını ve derinliğini kullan.
2. Önce küçük bir test parçası bas.
3. Delik çevresinde yeterli duvar bırak.
4. Havyayı malzemeye uygun sıcaklığa getir.
5. Inserti dik tutarak, zorlamadan bastır.
6. Yumuşakken düz bir yüzeyle hizala.
7. Soğumasını bekleyip vidayı dene.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.