3D Baskıda Ölçüler Tutmuyor: Delik Küçülmesi ve XY Telafisi

3D baskıda ölçüler tutmuyorsa en yaygın nedenler; fazla ya da eksik ekstrüzyon, delik ve dış duvarlarda oluşan doğal sapma, malzemenin soğurken büzülmesi ve ilk katmandaki fil ayağıdır. Çözüm, önce akış oranını kalibre etmek, ardından dilimleyicideki XY telafisi (delik ve dış kontur telafisi) ayarlarıyla küçük sapmaları düzeltmek, son olarak da birbirine geçecek parçalar için tasarımda tolerans bırakmaktır. Adım motoru ayarlarını (e-steps, adım/mm) değiştirmek nadiren gerekir ve son çare olmalıdır.

FDM yazıcılar milimetrenin onda biri hassasiyetinde çalışabilir, ama bu her ölçünün kendiliğinden doğru çıkacağı anlamına gelmez. Plastik erir, yayılır, soğur ve büzülür. Nozul köşeleri tam keskin dönemez, daireleri küçük düz parçalardan oluşan çokgenler olarak basar. Bu etkiler bir araya geldiğinde özellikle delikler ve birbirine geçen parçalar sorun çıkarır. Yedek parça ya da işlevsel parça basıyorsan bu konu doğrudan işini etkiler; 3D yazıcı ile yedek parça yazısı da bu açıdan faydalı olabilir.

Önce doğru ölç

Sorunu çözmeden önce gerçekten ne kadar sapma olduğunu bilmen gerekir.

• Dijital bir kumpas kullan. Cetvel, küçük sapmaları görmek için yeterli değildir.
• Parçayı tamamen soğuduktan sonra ölç. Sıcak plastik henüz büzülmesini tamamlamamıştır.
• İlk katmanın hemen üstünden değil, parçanın ortasından ölç. Alttaki fil ayağı ölçüyü olduğundan büyük gösterir.
• Aynı ölçüyü birkaç noktada al ve ortalamasına bak.

Hangi sapma neyi gösterir?

Bu tablo, en yaygın durumdan başlayarak arama yapmanı kolaylaştırır.

1. Akış oranını kalibre et

Yazıcı gerekenden fazla plastik veriyorsa duvarlar dışa doğru şişer ve delikler daralır. Eksik plastik ise tam tersini yapar. Boyutsal doğruluğun temeli doğru akıştır.

• Akış kalibrasyonu için ince duvarlı bir test parçası basıp duvar kalınlığını ölçebilir veya dilimleyicinin hazır akış testlerini kullanabilirsin.
• Her filament makarası, aynı malzemeden bile olsa, biraz farklı akış isteyebilir.

Belirtiler ve çözüm yolları için fazla ekstrüzyon ve eksik ekstrüzyon yazılarına bakabilirsin.

2. Delikler neden küçük çıkıyor?

Akış doğru olsa bile delikler çoğu zaman tasarımdan biraz küçük çıkar. Bunun birkaç nedeni vardır:

• Dilimleyici daireleri küçük düz kenarlı çokgenlere böler; model düşük çözünürlükle dışa aktarıldıysa bu etki artar.
• Nozul kavisli bir yolda dönerken plastik iç tarafa doğru hafifçe çekilir.
• Yatay eksende basılan deliklerin üst kısmı sarkar ve deliği daraltır.

Çözüm yolları:

• Delik telafisi: Pek çok dilimleyicide yalnız delikleri büyüten bir "delik XY telafisi" veya benzeri ayar bulunur.
• Tasarımda pay bırakmak: Deliği istenen ölçüden biraz büyük tasarla. Ne kadar pay gerektiğini kendi yazıcında küçük bir test parçasıyla bul.
• Model çözünürlüğü: STL'yi dışa aktarırken yüzey çözünürlüğünü yeterince yüksek seç. Düşük çözünürlüklü dosyada daireler gözle görülür şekilde köşeli çıkar.

3. XY telafisi

Dilimleyiciler genellikle iki ayrı telafi sunar: biri dış konturlar, diğeri delikler için. Adları programa göre değişir ("XY boyut telafisi", "kontur telafisi", "delik telafisi" gibi).

• Dış ölçüler büyükse dış kontur telafisini küçük bir negatif değerle dene.
• Delikler küçükse delik telafisini küçük bir pozitif değerle dene.
• Değişiklikleri çok küçük adımlarla yap ve her seferinde ölç.

Telafi ayarları akış sorununu gizlemek için kullanılmamalıdır. Önce akışı düzelt, ardından kalan küçük sapmaları telafiyle gider.

4. Malzeme büzülmesi

Plastik soğurken büzülür. Büzülme miktarı malzemeye göre değişir:

• PLA: Genellikle az büzülür ve boyutsal olarak en kolay malzemelerden biridir.
• PETG: PLA'ya yakın davranır.
• ABS, ASA ve naylon: Belirgin şekilde büzülür. Büyük parçalarda ölçü farkı ve köşe kalkması daha sık görülür.

Kesin büzülme oranları üreticiye ve filamente göre değişir. Hassas parçalar için kullandığın filamentle bir test parçası basıp ölçmek, genel bir orana güvenmekten daha doğrudur. Bazı dilimleyiciler malzeme profiline büzülme telafisi eklemeye izin verir. Köşe kalkmasıyla ilgili önlemler için warping (köşe kalkması) yazısına bakabilirsin.

5. Kalibrasyon küpü ve sınırları

Kalibrasyon küpü (örneğin 20 mm'lik küp) yaygın bir testtir, ama ölçü doğruluğu için tek başına yeterli değildir.

• Küçük bir küpte ölçüm hatası, gerçek sapmayla aynı büyüklükte olabilir. Kumpasın ve ölçüm tekniğinin etkisi orantısal olarak büyür.
• Küpün kenarlarındaki fil ayağı ve köşe kabarıklıkları ölçümü yanıltır.
• Küpe bakarak adım/mm ayarını değiştirmek çoğu zaman yanlış sonuç verir. Sapmanın kaynağı genellikle akış veya kontur, motor ayarı değildir.

Daha güvenilir sonuç için daha büyük bir test parçası bas ya da hem dış ölçüleri hem delikleri içeren bir tolerans testi kullan. Farklı test türleri için kalibrasyon baskıları yazısını okuyabilirsin.

Bir eksende sistematik sapma varsa

Ölçüler yalnız tek bir eksende, parçanın boyutuyla orantılı olarak sapıyorsa (örneğin uzun parçalarda X yönünde sürekli fazla), sorun mekanik olabilir:

• Kayış gerginliği: Gevşek kayış hareket sırasında esner ve ölçüyü bozar. Gerginliği yazıcının kılavuzuna göre kontrol et.
• Kasnak vidaları: Motor milindeki kasnak gevşemişse kayma olur. Bu durumda genellikle katman kayması da görülür.
• Adım/mm ayarı: Hazır yazıcılarda bu değer fabrikada doğru ayarlanmıştır ve çoğu zaman değiştirilmesi gerekmez. Ancak diğer tüm nedenler elendiyse ve sapma uzun bir test parçasında tutarlı şekilde ölçülüyorsa düzeltilir.

Adım/mm ayarını kalibrasyon küpüne bakarak değiştirme. En az birkaç yüz milimetrelik bir uzunlukta ölçüm almak hatayı çok daha doğru gösterir.

6. Birbirine geçen parçalar için tolerans

Ölçüler mükemmel olsa bile iki parçanın birbirine geçmesi için aralarında boşluk bırakmak gerekir. Bu boşluk; yazıcıya, malzemeye ve geçmenin sıkı mı gevşek mi olacağına göre değişir. Kendi yazıcın için en doğru değeri, farklı boşluklarla basılmış küçük bir tolerans testiyle bulursun.

Kısa kontrol listesi

1. Parçayı soğuduktan sonra, dijital kumpasla ve ortasından ölç.
2. Akış oranını kalibre et.
3. İlk katmanda fil ayağı varsa ayrı olarak düzelt.
4. Kalan sapmalar için dış kontur ve delik telafisini küçük adımlarla ayarla.
5. Büzülen malzemelerde test parçasıyla gerçek büzülmeyi ölç.
6. Birbirine geçen parçalarda tasarımda tolerans bırak.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.