Köprü ve Çıkıntılarda Sarkma: 45 Derece Kuralı ve Ayarlar

Köprülerde ve çıkıntılarda (overhang) sarkma, plastiğin altında onu taşıyacak bir katman olmadan basılması ve yeterince hızlı soğumamasından kaynaklanır. Genel kural, dikeyden yaklaşık 45 dereceye kadar olan çıkıntıların desteksiz basılabildiği, daha yatık yüzeylerin ise destek, daha iyi soğutma ya da tasarım değişikliği gerektirdiğidir. Sarkmayı azaltmak için parça soğutma fanını artır, çıkıntı ve köprü hızını düşür, dilimleyicinin köprü ayarlarını kullan ve parçayı uygun yönde yerleştir.

FDM baskıda her katman bir öncekinin üzerine oturur. Duvar dışa doğru eğildikçe yeni katmanın altındaki destek azalır. Bir noktadan sonra şerit havada kalır, yer çekimiyle sarkar ve kıvrılır. Köprü ise iki destek noktası arasında tamamen havada gerilen yatay bir şerittir. İkisi de aynı fiziğe dayanır: plastik, sarkmadan önce soğuyup katılaşmalıdır.

45 derece kuralı

Çoğu yazıcı ve malzeme için pratik bir başlangıç noktası, dikeyle yaklaşık 45 derecelik açıdır. Bu açıda her yeni şerit, bir önceki şeridin yaklaşık yarısına oturur ve yeterli desteği bulur.

Bu değerler kesin sınırlar değildir; katman yüksekliği, nozul çapı, malzeme ve soğutmaya göre değişir. Kendi yazıcının sınırını öğrenmenin en iyi yolu bir çıkıntı test modeli basmaktır. Bu tür testler için kalibrasyon baskıları yazısına bakabilirsin.

1. Soğutmayı artır

Çıkıntı ve köprülerde en etkili ayar parça soğutmasıdır.

• PLA: Fan genellikle yüksek çalışır. Çıkıntılarda tam güç faydalıdır.
• PETG: Daha düşük fanla basılır, ama çıkıntılarda ve köprülerde fanı artırmak sonucu iyileştirir. Bazı dilimleyiciler yalnız bu bölgelerde fanı ayrıca artırmaya izin verir.
• ABS ve ASA: Fazla fan katman ayrılmasına ve çarpılmaya yol açar. Bu malzemelerde çıkıntıları tasarım ve destekle çözmek daha güvenlidir.

Fan kanalının yalnız bir taraftan üflediği yazıcılarda, çıkıntının fana bakan tarafı daha iyi, karşı tarafı daha kötü çıkabilir. Parçayı tablada döndürerek kritik çıkıntıyı fan tarafına almak basit ama işe yarayan bir yöntemdir.

2. Hızı düşür

Plastik ne kadar yavaş basılırsa soğumak için o kadar zaman bulur. Çoğu dilimleyicide çıkıntı bölgelerini otomatik algılayıp yavaşlatan bir seçenek vardır. Açılar dikleştikçe hızı kademeli düşüren ayarlar, sarkma ve kıvrılmayı belirgin şekilde azaltır.

Ancak köprülerde aşırı yavaşlamak her zaman iyi değildir. Şerit çok yavaş çekilirse gerilmeden sarkabilir. Köprü hızını dilimleyicinin varsayılan değerinden başlatıp küçük adımlarla dene.

3. Köprü ayarlarını kullan

Dilimleyiciler köprüleri tanır ve onlara özel ayarlar uygular:

• Köprü akışı: Köprüde biraz daha az plastik vermek, şeridin daha ince ve gergin olmasını sağlar. Fazla düşük akış ise şeritlerin kopmasına yol açar.
• Köprü fan hızı: Köprü basılırken fanı en yükseğe çıkarır.
• Köprü yönü: Dilimleyici şeritleri iki destek noktası arasındaki en kısa yöne çeker. Bu otomatik seçim çoğu zaman doğrudur.
• Köprü üstü katmanlar: Köprünün üzerindeki ilk katmanlarda da özel ayarlar uygulamak, köprünün üst yüzeyini daha düzgün yapar.

Köprü uzunluğu arttıkça sarkma kaçınılmaz olarak artar. Kısa köprüler desteksiz rahatça basılırken uzun köprülerde destek düşünmek gerekir.

4. Katman yüksekliği ve sıcaklık

• Katman yüksekliği: İnce katmanlarda her yeni şerit bir öncekine daha fazla oturur. Bu yüzden ince katmanlar dik açılı çıkıntılarda daha iyi sonuç verir.
• Nozul sıcaklığı: Gereğinden sıcak plastik daha akışkandır ve daha geç katılaşır. Sıcaklığı etiketteki aralığın içinde biraz düşürmek sarkmayı azaltabilir. Fazla düşürmek ise katmanlar arası yapışmayı zayıflatır.

Katman yüksekliğinin genel etkileri için katman yüksekliği ve doluluk oranı yazısına göz atabilirsin.

Nozul çapının etkisi

Daha geniş bir nozul daha kalın şeritler basar. Kalın şeritler köprülerde daha dayanıklıdır, ama soğumaları daha uzun sürer ve dik çıkıntılarda daha kaba bir yüzey bırakır. İnce nozul ise çıkıntılarda daha temiz sonuç verir, buna karşılık baskı süresini uzatır. Nozul seçerken bu dengeyi parçanın görünen yüzeylerine göre kur. Nozul çapının diğer etkileri için yazıcının ve dilimleyicinin önerilerine bak.

Çıkıntı sorununu malzeme değiştirerek çözmeye çalışmadan önce soğutma ve hız ayarlarını tüketmek daha verimlidir; çünkü aynı ayarlar diğer baskılarını da iyileştirir.

5. Destek ne zaman gerekir?

Ayarlarla çözülemeyen çıkıntılarda destek kullanmak en güvenilir yoldur. Destek yapıları alt yüzeyde iz bırakır ve temizlik ister, ama parçanın şeklini korur. Destek türleri, ayarları ve kolay sökülen destek ipuçları için destek yapıları yazısına bakabilirsin.

6. Tasarımla çözmek

En iyi çıkıntı, hiç olmayan çıkıntıdır. Model tasarlıyorsan veya düzenleyebiliyorsan:

• Pah kır: Yatay çıkıntı yerine 45 derecelik bir eğim kullan.
• Delikleri düşün: Yatay eksende basılan dairesel delikler üst kısımda sarkar. Deliğin tepesini sivri, gözyaşı ya da elmas biçiminde tasarlamak destek ihtiyacını ortadan kaldırır.
• Parçayı döndür: Aynı model farklı yönde basıldığında çıkıntıların çoğu kaybolabilir. Ancak yön değişikliği dayanımı da etkiler.
• Parçayı böl: Karmaşık modelleri iki parçaya ayırıp düz yüzeyleri tablaya gelecek şekilde basmak, destek ihtiyacını azaltır.

Baskıya uygun tasarımın diğer ilkeleri için baskıya uygun tasarım kuralları yazısını okuyabilirsin.

Test baskısını nasıl okursun?

Çıkıntı ve köprü testleri, sorunun nerede başladığını açıkça gösterir:

• Çıkıntı testi: Farklı açılarda basamaklar içerir. Hangi açıdan itibaren alt yüzeyin pürüzlenip kıvrıldığına bak. Bu açı, yazıcının ve o malzemenin pratik sınırıdır.
• Köprü testi: Farklı uzunluklarda köprüler içerir. Şeritlerin düz ve gergin kaldığı en uzun köprü, desteksiz güvenle basabileceğin uzunluğu gösterir.
• Kıvrılan kenarlar: Çıkıntının kenarları yukarı doğru kalkıyorsa soğutma yetersizdir. Kalkan kenar bir sonraki geçişte nozula takılabilir.
• Kopuk köprü şeritleri: Akış çok düşük veya hız çok yüksektir.

Testi her malzeme için bir kez yapıp sonucu not etmek, sonraki baskılarda destek kararını hızlandırır.

Kısa kontrol listesi

1. Çıkıntı açısını kontrol et; 45 derecenin çok üstündeyse destek veya tasarım değişikliği düşün.
2. Parça soğutma fanını malzemeye uygun şekilde artır.
3. Çıkıntılarda yavaşlatma ayarını aç.
4. Köprü akışı, köprü fanı ve köprü hızını test et.
5. Kritik çıkıntıyı fanın üflediği tarafa döndür.
6. Gerekirse katman yüksekliğini inceltip sıcaklığı biraz düşür.
7. Tasarımı pah ve gözyaşı delik gibi çözümlerle düzenle.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.