3D Baskıda Destek Yapıları: Ne Zaman Gerekir, Nasıl Sökülür?

Destek yapıları, 3D baskıda havada kalan bölümlerin altına basılan ve baskı bitince sökülen geçici iskelelerdir. Yazıcı boşluğa plastik bırakamadığı için, yatayla yaptığı açı yaklaşık 45 dereceden daha yatık olan çıkıntılar ve köprü kurulamayacak kadar geniş açıklıklar genellikle destek ister. Doğru destek ayarı hem baskının başarısını hem de sökme sonrası yüzeyin temizliğini belirler. Bu yazıda destek yapılarının ne zaman gerektiğini, türlerini ve temiz sökme yollarını anlatıyoruz.

Destek ayarları dilimleme programında yapılır. Dilimlemenin genel akışını 3D baskı nasıl yapılır yazısında, programların karşılaştırmasını ise dilimleme programları yazısında bulabilirsin.

Destek neden gerekir?

FDM yazıcı her katmanı bir önceki katmanın üstüne basar. Bir katmanın bir kısmı alttaki katmanın dışına taşıyorsa, taşan bölüm havada kalır. Küçük taşmalar sorun olmaz, çünkü yeni şerit kısmen alttaki şeride yaslanır. Taşma büyüdükçe plastik sarkar, kıvrılır ya da hiç tutunmadan düşer.

Destek, bu havadaki bölümlerin altına basılan ve onları baskı süresince taşıyan geçici bir yapıdır. Baskı bitince elle ya da aletle sökülür.

45 derece kuralı

Yaygın pratik kural, yatayla 45 dereceden daha dik duran çıkıntıların desteksiz basılabileceği, daha yatık olanların ise destek isteyebileceğidir. Bu kural "Y harfi, H harfi, T harfi" örneğiyle anlatılır:

• Y harfi: Kolları yaklaşık 45 derece eğimlidir; desteksiz basılabilir.
• H harfi: Ortadaki yatay çizgi iki dikey kol arasında bir köprüdür; kısa olduğu için genellikle desteksiz basılır.
• T harfi: Üstteki yatay kollar boşluğa uzanır; destek ister.

45 derece kesin bir sınır değildir. İyi soğutma, doğru sıcaklık ve uygun malzemeyle daha yatık açılar da desteksiz basılabilir. Kendi yazıcının sınırını görmek için çıkıntı testi modelleri basmak faydalıdır.

Köprüler

İki destekli nokta arasında havada uzanan yatay bölüme köprü denir. Yazıcı plastiği iki uç arasında gergin bir ip gibi çekebildiği için kısa köprüler desteksiz basılır. Köprü uzadıkça ortası sarkmaya başlar. Ne kadar uzun bir köprünün desteksiz basılabileceği yazıcıya, malzemeye ve soğutmaya bağlıdır.

Destek türleri

Normal (ızgara) destek

Çıkıntının altına dikey olarak uzanan, sık bir ızgara ya da çizgi deseninden oluşan klasik destek türüdür. Geniş ve düz çıkıntılarda güvenilir bir taban sağlar. Dezavantajı, çok malzeme harcaması ve parçaya geniş bir alanda temas ettiği için sökmenin daha fazla iz bırakmasıdır.

Ağaç destek

Tabladan ya da parçanın uygun bir noktasından başlayıp dallara ayrılarak yalnızca destek gereken noktalara uzanan bir yapıdır. Daha az malzeme harcar, parçaya daha az noktadan dokunur ve genellikle daha kolay sökülür. Figürler, organik şekiller ve karmaşık modeller için sık tercih edilir. Geniş ve düz yüzeylerde ise normal destek kadar düzgün bir alt yüzey vermeyebilir.

Çözünür destek

İki nozullu ya da çok malzemeli yazıcılarda destek, suda ya da özel bir çözeltide çözünen ayrı bir malzemeyle basılabilir. Baskı bitince parça çözeltiye konur ve destek kendiliğinden yok olur. Sökülmesi imkansız iç boşluklu modellerde çok işe yarar, ama ek donanım ve malzeme gerektirir.

Elle eklenen destekler

Otomatik destek her zaman doğru yerlere yerleşmez. Pek çok dilimleme programı, desteği yalnızca senin seçtiğin bölgelere eklemene ya da modelin yüzeyini fırça benzeri bir araçla boyayarak destek gereken alanları işaretlemene izin verir. Bu yöntem, desteğin görünür yüzeylere dokunmasını önler ve gereksiz malzeme harcamasını azaltır. Özellikle figürlerde ve tek bir küçük çıkıntısı olan parçalarda otomatik destekten çok daha temiz sonuç verir.

Destek ayarlarında dikkat edilecekler

Dilimleme programlarında destekle ilgili pek çok ayar bulunur. En çok işe yarayanlar:

• Destek açısı eşiği: Hangi eğimden sonra destek oluşturulacağını belirler.
• Yalnızca tabladan destek: Desteklerin yalnızca tabladan yükselmesine izin verir. Parçanın kendi yüzeyinde destek izi istemiyorsan kullanışlıdır.
• Destek ile parça arası boşluk (Z mesafesi): Destek ile parça arasında bırakılan küçük boşluktur. Boşluk büyüdükçe destek kolay sökülür ama alt yüzey daha pürüzlü olur; küçüldükçe yüzey düzelir ama sökmek zorlaşır.
• Destek arayüzü: Destek ile parça arasına basılan sık ve ince bir katmandır. Parçanın alt yüzeyinin daha düzgün çıkmasını sağlar.
• Destek yoğunluğu: Desteğin ne kadar sık basılacağını belirler. Seyrek destek kolay sökülür, sık destek daha sağlam taşır.
• Destek engelleyici ve zorlayıcı: Bazı programlar, belirli bölgelerde desteği engellemeye ya da zorla eklemeye izin verir. Otomatik desteğin gereksiz yerlere yerleştiği modellerde işe yarar.

Bu ayarların adları programdan programa değişir, ama mantıkları aynıdır.

Malzemeye göre destek

Destek davranışı malzemeye göre değişir:

• PLA: Destekle en kolay çalışılan malzemedir. Destekler genellikle temiz kırılır.
• PETG: Kendine çok iyi yapıştığı için destekler parçaya kaynaşabilir ve sökülmesi zorlaşır. Destek ile parça arasındaki boşluğu biraz artırmak çoğu zaman gerekir.
• ABS ve ASA: PLA'ya benzer şekilde sökülür, ama büzülme nedeniyle uzun desteklerin tabladan kalkmasına dikkat etmek gerekir.
• TPU: Esnek olduğu için destekler kırılmaz, bükülür; sökmesi zahmetlidir. Esnek parçaları destek gerektirmeyecek şekilde yönlendirmek en iyisidir.

Malzemelerin genel özellikleri için PETG filament nedir ve filament nedir yazılarına bakabilirsin.

Reçine yazıcılarda destek

Reçine yazıcılarda destek mantığı farklıdır. Parça çoğu zaman tablaya baş aşağı asılı şekilde basılır ve modeli tablaya bağlayan çok sayıda ince destek kullanılır. Destekler parçaya küçük uçlarla temas eder; söküldükten sonra yüzeyde küçük noktalar kalır ve bunlar zımparayla alınır. Reçine baskıda destekler genellikle parça yıkandıktan sonra, tam kürlemeden önce sökülür; böylece daha az iz kalır. Reçine ve filament yazıcıların farkını SLA ile FDM farkı yazısında karşılaştırdık.

Destek ihtiyacını azaltmanın yolları

En temiz destek, hiç basılmayan destektir. Desteği azaltmanın yolları:

• Baskı yönünü değiştir: Modeli döndürmek, çıkıntıları azaltabilir ya da tamamen yok edebilir. Yön seçerken dayanımı da düşün; bunu baskı yönü ve dayanım yazısında anlattık.
• Modeli böl: Karmaşık bir modeli desteksiz basılabilecek parçalara ayırıp sonra birleştirmek mümkündür. Ayrıntılar büyük parçaları bölerek basmak yazısında.
• Tasarımı uyarla: Kendi tasarladığın parçalarda yatay çıkıntıları 45 derecelik pahlarla değiştirmek, delikleri damla şeklinde tasarlamak destek ihtiyacını azaltır. Bu kuralları baskıya uygun tasarım kuralları yazısında topladık.

Desteği temiz sökmek

Destek sökme, sabır isteyen bir iştir. Şunlar işini kolaylaştırır:

1. Parçanın soğumasını bekle: Sıcakken sökülen destek, yumuşak plastiği de beraberinde koparabilir.
2. Büyük parçalardan başla: Önce büyük destek bloklarını elle ya da pense ile kır, sonra küçük kalıntılara geç.
3. Doğru alet kullan: Yan keski, cımbız, maket bıçağı ve küçük spatula en çok işe yarayan aletlerdir.
4. Kendini koru: Bıçağı kendinden uzağa doğru çalıştır. Kırılan destek parçaları sıçrayabilir; gerekirse göz koruması kullan.
5. İzleri düzelt: Kalan küçük izleri zımpara ile al. Yüzey düzeltme yöntemleri için 3D baskı pürüzsüz yapma yazısına bakabilirsin.

Sık yaşanan destek sorunları

• Destek sökülmüyor: Destek ile parça arasındaki boşluk çok küçük ya da arayüz çok sık olabilir.
• Destek baskı sırasında devriliyor: İnce ve uzun destekler tablaya yeterince tutunamayabilir. Destek tabanını genişletmek ya da yoğunluğu artırmak yardımcı olur.
• Alt yüzey sarkık ve pürüzlü: Boşluk çok büyük ya da destek çok seyrek olabilir. Arayüz katmanı eklemek yüzeyi iyileştirir.
• Gereksiz yerlerde destek: Açı eşiğini ayarla ya da destek engelleyici kullan.

Diğer yaygın baskı sorunlarının nedenlerini ve çözümlerini 3D baskı hataları yazısında topladık.

Hazır ürünlerimizi mağazada inceleyebilirsin. Desteksiz basılması zor, karmaşık bir parçaya ihtiyacın varsa özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.