Fil Ayağı (Elephant's Foot) Nedir? 3D Baskıda Nasıl Önlenir

Fil ayağı (elephant's foot), parçanın en alttaki birkaç katmanının dışa doğru taşarak parçanın geri kalanından daha geniş basılmasıdır. Nedeni genelde nozulun ilk katmanda tablaya fazla yakın olması, tabla sıcaklığının yüksek olması ve üstteki katmanların ağırlığıyla henüz yumuşak olan alt katmanların ezilmesidir. Çözüm için Z mesafesini biraz artır, tabla sıcaklığını gözden geçir, dilimleyicideki fil ayağı telafisi ayarını kullan ve tasarımda alt kenara küçük bir pah ekle.

Fil ayağı küçük bir kusur gibi görünür ama geçme parçalarda ve ölçünün önemli olduğu işlerde ciddi sorun çıkarır. Parça bir yuvaya girmez, kutu kapağı oturmaz ya da alt kenarda göze batan bir dudak oluşur. Bu yazıda nedenleri ve pratik çözümleri anlatıyoruz.

Fil ayağı nasıl tanınır?

• Parçanın alt kenarında, ilk birkaç milimetrede dışa taşan ince bir dudak.
• Parçanın alt ölçüsünün üst kısmına göre biraz büyük çıkması.
• Alt kenarda keskin köşe yerine yuvarlanmış, şişkin bir hat.
• Deliklerin alt kısımda biraz daralması.

Fil ayağını warping'le karıştırma. Warping köşelerin yukarı kalkmasıdır; fil ayağında ise parça tablaya iyi yapışır ama alt kenar yana taşar. Köşe kalkması için warping ve köşe kalkması yazısına bakabilirsin.

Neden olur?

İlk katmanın tablaya iyi yapışması için biraz ezilmesi gerekir. Bu yüzden fil ayağını sıfırlamak, ilk katman yapışmasından vazgeçmek anlamına gelmemelidir. Amaç ikisi arasında dengeyi bulmaktır.

1. Z mesafesini ayarla

En etkili adım, ilk katmanda nozulun tablaya ne kadar yakın durduğunu ince ayarlamaktır.

• İlk katman şeritleri çok yassı, pürüzlü ve kenarlarda taşmalıysa nozulu çok küçük adımlarla yükselt.
• Şeritler yuvarlaklaşmaya ve aralarında boşluk oluşmaya başlarsa fazla yükselttin demektir; bir adım geri gel.
• Tek katmanlı bir test deseniyle ayar yapmak sonucu hızlı gösterir.

Seviyeleme ve Z mesafesini doğru ayarlamak için ilk katman yapışmıyor yazısındaki adımları izleyebilirsin.

2. Tabla sıcaklığını gözden geçir

Tabla sıcaklığı yapışma için gereklidir ama fazlası alt katmanları yumuşak tutar.

• Filament etiketindeki tabla sıcaklığı aralığının alt yarısında basmayı dene.
• Bazı dilimleyicilerde ilk katman için ayrı, sonraki katmanlar için ayrı tabla sıcaklığı girilebilir. İlk katmanda önerilen değeri kullanıp sonraki katmanlarda biraz düşürmek fil ayağını azaltabilir.
• Sıcaklığı düşürürken yapışmanın bozulmadığından emin ol. Üreticinin etiketi esas alınır.

3. Dilimleyicide fil ayağı telafisi

Pek çok dilimleyicide yalnızca ilk katmanın dış çizgisini biraz içeri çeken bir ayar bulunur. Bu ayar genelde fil ayağı telafisi ya da ilk katman yatay genişleme gibi adlarla geçer; adı ve yeri programa göre değişir.

• Ayar, ilk katmanın dış hattını belirli bir miktar içeri alır. Böylece taşma olsa bile alt kenar parçanın geri kalanıyla aynı hizaya gelir.
• Küçük bir değerle başla, test parçasını kumpasla ölç ve gerekirse artır.
• Fazla değer verirsen alt kenarda içe doğru bir basamak oluşur.

Ayarların farklı programlardaki adları için dilimleme programları yazısına göz atabilirsin.

4. İlk katman akışını kontrol et

Bazı profiller ilk katmanda daha geniş çizgi ya da daha yüksek akış kullanır. Bu, yapışmayı artırır ama taşmayı da artırır.

• İlk katman için ayrı bir akış ya da çizgi genişliği ayarı varsa varsayılan değere döndür.
• Genel akış oranı da fazlaysa sorun yalnızca alt kenarda kalmaz. Bu durumda fazla ekstrüzyon yazısındaki kalibrasyon adımlarını uygula.

5. Tasarımda pah ekle

Kendi modelini tasarlıyorsan en kalıcı çözümlerden biri, parçanın tablaya oturan alt kenarına küçük bir pah eklemektir.

• Pah, alt kenarı 45 derecelik küçük bir eğimle kırar.
• Fil ayağı oluşsa bile taşan plastik bu eğimin içinde kalır ve dışarıdan görünmez.
• Küçük bir pah genelde yeterlidir; tam değer parçanın boyutuna ve yazıcına göre değişir.

Bu yöntem özellikle birbirine geçen parçalarda, kapaklarda ve vida yuvalarında işe yarar. Benzer tasarım önerileri için baskıya uygun tasarım kuralları yazısına bakabilirsin.

Tabla yüzeyinin etkisi

Kullandığın tabla yüzeyi de fil ayağının görünüşünü değiştirir. Pürüzsüz yüzeylerde ilk katman daha parlak ve yassı çıkar, taşma daha kolay fark edilir. Dokulu yüzeylerde ise alt kenardaki küçük taşmalar dokunun içinde daha az göze batar. Tabla yüzeyini değiştirdiğinde Z mesafesini yeniden kontrol et; yüzeylerin kalınlığı farklı olabilir.

6. Ağır parçalarda ek önlemler

Yüksek ve ağır parçalarda üstteki kütle alt katmanlara daha uzun süre baskı uygular.

• İlk katmanlardan sonra parça soğutma fanının devreye girmesi alt katmanların daha çabuk sertleşmesine yardım eder.
• Parçayı farklı bir yönde yatırarak tabla üzerindeki temas alanını ve üstteki yükü değiştirmeyi düşün.
• Gerekirse taban (raft) kullan. Taban fil ayağını parçadan uzaklaştırır, ama alt yüzeyi pürüzlü bırakır.

Baskıdan sonra düzeltmek

Fil ayağı oluştuysa ve parçayı yeniden basmak istemiyorsan:

• İnce taşmayı keskin bir maket bıçağıyla ya da çapak alma aletiyle temizleyebilirsin.
• Hafif zımparayla alt kenarı düzeltebilirsin.
• Bıçak kullanırken bıçağı kendinden uzağa doğru sür ve parçayı sabit bir yüzeyde tut.

Kontrol listesi

1. İlk katman fazla ezik mi?
2. Tabla sıcaklığı etiketteki aralığın alt yarısında mı?
3. Dilimleyicide fil ayağı telafisi kullanılıyor mu?
4. İlk katman akışı ya da genişliği fazla mı?
5. Modelin alt kenarına pah eklenebilir mi?

Fil ayağını tamamen yok etmek her zaman gerekli değildir. Görünüşün ya da ölçünün önemli olduğu parçalarda yukarıdaki adımları uygula; diğerlerinde küçük bir taşma çoğu zaman sorun yaratmaz.

Uğraşmadan bitmiş bir ürün istiyorsan mağazamızı inceleyebilir, aklındaki parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin.