Çok Renkli 3D Baskı Nasıl Yapılır? Yöntemler ve Farkları

Çok renkli 3D baskı birkaç yolla yapılır: baskıyı belirli bir katmanda duraklatıp filamenti değiştirmek, birden fazla filamenti otomatik olarak sırayla besleyen çok malzemeli sistemler kullanmak, birden fazla nozulu olan yazıcılarla basmak, parçaları ayrı renklerde basıp birleştirmek ya da tek renk basıp boyamak. En basit yöntem katmanda duraklatmadır ve ek donanım gerektirmez; en esnek yöntem ise çok malzemeli sistemlerdir. Bu yazıda çok renkli 3D baskı yöntemlerini avantaj ve sınırlarıyla anlatıyoruz.

Hangi yöntemin uygun olduğu, rengin parçanın neresinde değişeceğine bağlıdır. Renk yalnızca belirli bir yükseklikte değişiyorsa basit yöntemler yeterlidir; aynı katman içinde birden fazla renk gerekiyorsa daha gelişmiş sistemler gerekir.

1. Katmanda duraklatıp filament değiştirmek

En basit ve en erişilebilir yöntemdir. Dilimleme programında, rengin değişmesini istediğin katman yüksekliğine bir duraklatma ya da filament değiştirme komutu eklenir. Yazıcı o katmana geldiğinde durur, sen eski filamenti çıkarıp yenisini takarsın ve baskı kaldığı yerden devam eder.

Neler için uygun?

• Zemini bir renk, üzerindeki yazı ya da logo başka renk olan isimlikler ve tabelalar.
• Katman katman renk değiştiren anahtarlıklar, rozetler ve plakalar.
• Taban ve gövdesi farklı renkte olan basit objeler.

Sınırları:

• Renk yalnızca yükseklik boyunca değişir; aynı katmanda iki renk olamaz.
• Değişim sırasında yazıcının başında olman gerekir.
• Her renk değişiminde nozulda kalan eski renk birkaç katman boyunca yeni renge karışabilir. Değişimden sonra nozuldan bir miktar yeni filament akıtmak bu karışımı azaltır.

Açık bir renkten koyu bir renge geçmek, tersine göre daha kolaydır; koyu rengin kalıntısı açık renkte daha belirgin görünür. Renk değişimini, keskin bir sınır oluşturan bir yüksekliğe, örneğin bir yazının ya da kabartmanın tam başladığı katmana yerleştirmek temiz bir geçiş sağlar.

Pek çok dilimleme programında katman önizlemesi üzerinden, istediğin yüksekliğe tek tıkla renk değişimi eklenebilir. Programların genel özellikleri için dilimleme programları yazısına bakabilirsin.

2. Çok malzemeli besleme sistemleri

Bu sistemlerde birden fazla filament makarası yazıcıya bağlanır ve sistem, baskı sırasında gereken filamenti otomatik olarak tek nozula besler. Renk değiştirilirken eski filament geri çekilir, yeni filament yüklenir ve nozuldaki eski renk temizlenir.

Avantajı: Aynı katman içinde birden fazla renk basılabilir. Figürlerde, haritalarda, logolarda ve ayrıntılı renkli modellerde tam renk düzeni elde edilir.

Sınırları:

• Malzeme firesi: Her renk değişiminde nozuldaki eski rengin temizlenmesi gerekir. Bu temizlik, yanda basılan bir temizleme kulesine ya da yazıcının dışarı attığı atık filamente gider. Çok sık renk değişen modellerde atık miktarı parçanın kendisini geçebilir.
• Süre: Her değişim zaman alır. Katman başına birkaç renk değişimi olan bir model, tek renkli halinden çok daha uzun sürer.
• Maliyet: Ek donanım gerektirir.

Atığı azaltmanın yolları vardır: renk değişimlerini mümkün olduğunca az katmana toplamak, temizleme sırasında atılan malzemeyi parçanın görünmeyen iç dolgusuna yönlendirmek ve renk geçişlerinde açık rengi koyu rengin arkasına koymak gibi. Bu seçenekler programdan programa değişir.

3. Birden fazla nozullu yazıcılar

Bazı yazıcılarda birden fazla nozul ya da baskı kafası bulunur. Her nozula farklı bir filament takılır ve yazıcı gerektiğinde nozul değiştirir.

• Çift nozul: İki renk ya da iki farklı malzeme basılabilir. Örneğin biri parça için, diğeri çözünür destek için kullanılabilir.
• Bağımsız iki kafa: Bazı sistemlerde iki kafa birbirinden bağımsız hareket eder ve aynı parçanın iki kopyasını ya da ayna görüntüsünü aynı anda basabilir.
• Kafa değiştiren sistemler: Yazıcı birden fazla baskı kafasını sırayla alıp bırakır. Her kafa kendi filamentini taşıdığı için renk değişiminde atık çok azdır.

Bu sistemlerde atık azalır, ama nozulların hizalanması ve kullanılmayan nozuldan sızan plastiğin yönetilmesi ek ayar gerektirir.

4. Ayrı renklerde basıp birleştirmek

Model mantıklı parçalara bölünebiliyorsa her parça kendi renginde basılır ve sonra birleştirilir. Bu yöntem hiçbir ek donanım gerektirmez ve renk geçişleri keskin olur.

• Oyuncaklarda, figürlerde ve maketlerde parçalar renk renk basılıp yapıştırılabilir ya da geçmeli tasarlanabilir.
• Her parça kendisi için en uygun yönde basılabildiği için yüzey kalitesi ve dayanım da iyileşebilir.

Parçaların nasıl bölüneceği ve hizalanacağı için büyük parçaları bölerek basmak, yapıştırma yöntemleri için 3D baskı nasıl yapıştırılır yazılarına bakabilirsin.

5. Tek renk basıp boyamak

Çok ince detaylar, gölgelendirme ve renk geçişleri gereken figürlerde boyama hâlâ en esnek yöntemdir. Baskı tek renk yapılır, ardından astar ve akrilik boyayla renklendirilir. Boyama zaman ve emek ister, ama donanımın sunamayacağı geçişleri ve gölgeleri verir. Adımları 3D baskı nasıl boyanır yazısında anlattık.

6. Çok renkli filamentler

Bazı filamentler, makara boyunca renk değiştirir ya da tek telde birden fazla rengi bir arada taşır. Gökkuşağı geçişli, iki ya da üç renkli ipek görünümlü filamentler bu gruptadır. Bu filamentlerle basılan parçada renk, kontrol edilemeyen ama dekoratif bir desen oluşturur. Vazo ve süs eşyaları gibi dekoratif parçalar için pratik bir seçimdir. Özel filament türlerini karbon fiber ve özel filamentler yazısında ele aldık.

İki farklı malzemeyi birlikte basmak

Çok malzemeli sistemler yalnızca renk değil, malzeme de değiştirebilir. Örneğin sert bir gövde ile esnek bir tutamak aynı baskıda birleştirilebilir ya da parça bir malzemeden, destek başka bir malzemeden basılabilir.

Burada malzemelerin birbirine yapışıp yapışmaması önemlidir. Bazı malzeme çiftleri birbirine iyi kaynaşır; bazıları ise katman sınırında kolayca ayrılır. Bu özellik bazen avantaja çevrilir: parçaya yapışmayan bir malzemeden basılan destek arayüzü, desteğin temiz ayrılmasını sağlar. Malzeme çiftlerinin uyumu için filament üreticilerinin önerilerine bakmak gerekir. Malzemelerin genel özelliklerini filament nedir yazısında anlattık.

Renkli baskı için dosya hazırlamak

Renk bilgisi model dosyasının kendisinde de taşınabilir. STL dosyası yalnızca geometriyi tutar ve renk bilgisi içermez; bu yüzden her renk için ayrı bir STL hazırlanıp dilimleme programında birleştirilir. 3MF formatı ise birden fazla parçayı, renk atamalarını ve baskı ayarlarını tek dosyada saklayabilir. Formatların farkını STL, OBJ, 3MF ve STEP farkı yazısında karşılaştırdık.

Pek çok dilimleme programı, modelin yüzeylerini fırça benzeri bir araçla boyayarak renk atamaya izin verir. Bu özellik, ayrı model dosyaları hazırlamadan logoları ve küçük detayları renklendirmeyi kolaylaştırır.

Yöntem karşılaştırması

Çok renkli tasarım ipuçları

• Renk sayısını sınırla: Her ek renk süreyi ve atığı artırır. İki üç renk çoğu zaman yeterlidir.
• Rengi katmanlara topla: Mümkünse renk değişimlerini belirli yüksekliklere yerleştir; bu, katmanda duraklatma gibi basit yöntemlerin kullanılmasını sağlar.
• Kabartma ve oyma kullan: Yazı ve logoları yüzeyden yükselterek ya da oyarak tasarlamak, renk değişimini tek bir katmana indirir.
• Kontrast seç: Açık zemin üzerine koyu yazı ya da tersi, okunabilirliği artırır.

Mağazadaki ürünleri senin seçtiğin renkte basıyoruz. Mağazamıza göz atabilir, çok renkli bir isimlik ya da kişiye özel bir parça için özel sipariş formu üzerinden bize yazabilirsin. Çok renkli hediye fikirleri için 3D baskı hediyelik eşya fikirleri yazısına da bakabilirsin.